Blogs over het thema Verbinding

De kracht van emotionele nabijheid
Voel je je écht verbonden met je partner? Verbinding is de basis van een gezonde relatie en draait om emotionele nabijheid, betrokkenheid en vertrouwen. Het gaat om de zekerheid dat je partner er voor je is, ook op de moeilijke momenten. Volgens EFT-grondlegger Dr. Sue Johnson is een sterke verbinding gebaseerd op drie pijlers: Ben je er voor mij? Reageer je op mij? Ben ik belangrijk voor je?

De optelsom van veel kleine momenten
Een verbonden relatie herken je aan kleine, maar betekenisvolle interacties. Wordt liefde regelmatig geuit, door woorden, gebaren of affectie? Is er volledige aandacht als één van jullie dat nodig heeft? Kun je altijd bij elkaar terecht, zonder twijfel of aarzeling? Dit soort signalen vormen de lijm die partners samenhoudt. Maar verbinding is óók vrijheid: voelen jullie je veilig genoeg om onafhankelijk van elkaar dingen te ondernemen, zonder dat dit de relatie verstoort?

Alle blogs over verbinding
Wanneer de verbinding verzwakt, kan dit geleidelijk gebeuren: minder aanrakingen, minder oogcontact, minder tijd samen. Stress, gezinsdrukte of ingrijpende gebeurtenissen kunnen ervoor zorgen dat jullie elkaar minder opzoeken en meer langs elkaar heen leven. Gelukkig kan verbinding altijd hersteld worden.

Hieronder vindt je als inspiratie alle blogs over verbinding.

In tien stappennaar een gezonde relatie

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar toch bestaat er een methode die bij meer dan 75% van de stellen een positief effect laat zien: Emotionally Focused Therapy (EFT), ontwikkeld door Dr. Sue Johnson. Deze wetenschappelijk onderbouwde benadering van relatietherapie wordt wereldwijd met succes toegepast.

Waaromzijn goede relaties zo belangrijk?

Er is enorm veel onderzoek gedaan naar het belang van liefdevolle en stabiele relaties. Eerdere blogs over geluk, positiviteit en de kenmerken van een goede relatie maken dit al duidelijk.

Gezonde relaties maken ons gelukkiger en gezonder

Onderzoeken tonen aan dat mensen met sterke relaties:

  • gemiddeld tot tien jaar langer leven,
  • langer fysiek gezond blijven,
  • en zich over het algemeen gelukkiger voelen.

Waarom werkt dit zo?

De verklaring hiervoor is te vinden in drie gebieden:

  1. Psychologisch: liefdevolle relaties geven ons een gevoel van veiligheid en verbondenheid.
  2. Biologisch: minder stress betekent minder lichamelijke klachten.
  3. Leefstijl: mensen in goede relaties maken vaak gezondere keuzes.

Het Harvard-onderzoek: 80 jaar inzichten

Sinds 1938 wordt aan Harvard University een grootschalig onderzoek gedaan naar geluk en gezondheid. Wat bleek? Niet geld, roem of succes, maar sterke relaties zijn dé sleutel tot een goed leven.

Wist je dat 11 minuten fysieke intimiteit per dag (knuffelen, zoenen of aanraking) al leidt tot een verlaging van het stresshormoon cortisol?

Drie lessen uit dit onderzoek:

  1. Sociale verbondenheid is cruciaal. Eenzaamheid is zelfs schadelijk voor lichaam en geest.
  2. Kwaliteit boven kwantiteit. Liever enkele diepe connecties dan veel oppervlakkige contacten.
  3. Goede relaties beschermen ook je hersenen en mentale scherpte op latere leeftijd.

De bouwstenenvan een sterke relatie

Binnen de EFT-therapie vormen drie basisvragen de kern van een gezonde relatie:

  1. Ben je er voor mij als ik je nodig heb?
  2. Reageer je op mij?
  3. Ben ik belangrijk voor jou?

Een studie onder hartpatiënten liet zien dat 75% van de mensen met een liefdevolle relatie vier jaar later nog leefde. Bij mensen in conflictueuze relaties was dat minder dan de helft.

Liefde en hechting: onze eerste levensbehoefte

Al in de 18e eeuw werd opgemerkt dat kinderen zonder liefde en aanraking letterlijk ‘wegkwijnden’. We zijn sociale wezens en afhankelijk van verbinding voor ons welzijn. In ons brein zit een radarsysteem dat voortdurend scant of die verbinding nog veilig is.

Wat gebeurt er als de verbinding wankelt?

Volgens neurowetenschapper Joseph LeDoux slaat bij verlies van verbinding het limbisch systeem alarm. We voelen paniek, angst of verdriet – en reageren instinctief. Dit verklaart waarom conflicten zo heftig kunnen aanvoelen.

Stress en het ‘Window of Tolerance’

Als we buiten ons ‘Window of Tolerance’ raken – het gebied waarin we nog helder kunnen denken en voelen – nemen emoties de controle over. In een stabiele relatie is dit venster groter; in gespannen situaties juist veel kleiner.

Aanvallen & terugtrekken:Het meest voorkomende relatiepatroon

In veel relaties ontstaat dit destructieve patroon. De ene partner zoekt verbinding door te klagen of eisen te stellen. De ander trekt zich terug om spanning te vermijden.

Foto-MB-relatie-verbeteren-aanvallen-en-terugtrekken

De aanvaller

Gedragspatronen:

  • Kritiek leveren of verwijten maken
  • Boosheid of schreeuwen
  • Aandringen op een gesprek
  • De ander de schuld geven

De terugtrekker

Gedragspatronen:

  • Emotioneel afsluiten of zwijgen
  • Rationaliseren en relativeren
  • De discussie ontwijken
  • Veranderen van onderwerp

Wat zit er onder dit gedrag?

Wat we boven water zien is gedrag. Onder water liggen emoties en hechtingsbehoeften: angst om afgewezen te worden, de behoefte aan erkenning, of verlangen naar nabijheid.

Veelvoorkomende angsten in relaties

EFT - relatiepatroon - boven en onder water
Boven water = gedrag EN Onder water = emoties en behoeftes

Hieronder vind je de vier meest voorkomende relatieangsten:

  • Angst om verlaten te worden
  • Angst voor afwijzing
  • Angst om niet goed genoeg te zijn
  • Angst om de controle te verliezen

Veelvoorkomende hechtingsbehoeften

  • Geaccepteerd worden
  • Nabijheid en verbondenheid
  • Waardering en erkenning
  • Ruimte voor autonomie

Hoe is jouw relatie?
Doe de online relatietest

Wat maakt een relatie sterk en blijvend?

Van patroonnaar verbinding: de beweging naar elkaar toe

De kracht van EFT zit in het leren herkennen én doorbreken van dit patroon. Daarvoor zijn tien bewegingen nodig:

Van:Naar:
Harde taalZachte taal
WanhoopHoop
SlachtofferEigen verantwoordelijkheid
BuitenBinnen
BoosheidVerdriet of angst
ReagerenVertragen
De ander is het probleemHet patroon is het probleem
Jij-taalIk-taal
DiscussieErvaringen delen
Angst-gedrevenBehoefte-gedreven

De tien EFT-stappennaar een gezonde relatie

De relatie en het leven als pad om jezelf te ontwikkelen
10 stappen naar een gezonder relatie

De volgende tien EFT-stappen vormen een stevige basis voor herstel en verdieping van je relatie. Wil je meer weten of begeleiding bij dit proces? Neem gerust contact op.

(Stap 1) Jullie patroon herkennen

De eerste stap is inzicht krijgen in wat er tussen jullie gebeurt als het misgaat. Misschien ken je dit patroon al heel goed: steeds dezelfde ruzie, dezelfde gevoelens, dezelfde afloop. Maar wat doe jij precies op zo’n moment? Hoe ziet jouw gedrag eruit door de ogen van je partner? En klopt dat beeld ook?

Wat triggert jullie patroon?

Sta samen stil bij het moment waarop het patroon begint. Wat is de trigger? Wat gebeurt er nét voor jullie ‘de controle verliezen’ en alles in een automatische herhaling belandt? Komt dit je bekend voor uit eerdere relaties? Wat werkte toen wel of juist niet?

Zodra jullie dit samen in kaart hebben gebracht, probeer dan deze zinnen samen aan te vullen:

  • Hoe meer ik …………………………
  • Des te meer jij …………………………
  • Dan ga ik nog meer …………………………
  • Totdat we vastzitten in ons patroon.

Jullie hebben nu de eerste en misschien wel belangrijkste stap gezet: bewustwording. Alleen al dit inzicht brengt beweging op gang. Het legt de basis voor alles wat nog komt.

(Stap 2) Het patroon is de vijand, niet je partner

Nu jullie weten hoe het patroon eruitziet, is het belangrijk om het ergens te plaatsen. En nee – niet bij elkaar. Het patroon zelf is jullie gezamenlijke tegenstander. Niet de ander. Laat het idee los dat een van jullie ‘schuld’ heeft aan de ellende. Jullie zitten samen vast in een dynamiek die jullie allebei beïnvloedt.

Zie jullie relatieprobleem als een uitnodiging voor groei

Probeer er op een andere manier naar te kijken: dit patroon is niet alleen de boosdoener, maar ook jullie leermeester. Het laat zien waar jullie nog mogen groeien, samen én individueel. Besluit samen om dit patroon te gaan onderzoeken, zonder oordeel. Geef het een naam – iets wat het voor jullie tastbaar maakt. Zo kunnen jullie er voortaan samen naar verwijzen, zonder direct in de beschuldiging te schieten.

(Stap 3) Neem een pauze als het escaleert

Zodra het patroon zich aandient, loopt de spanning vaak snel op. Jullie stresssysteem schiet aan, en voor je het weet zit je in een automatische reactie: aanvallen, terugtrekken, blokkeren. Je bent dan eigenlijk ‘uit verbinding’ – met jezelf én met elkaar.

Jullie patroon veroorzaakt stress – stap eruit

Juist dan is het belangrijk om te stoppen. Niet om de ander te straffen of weg te lopen, maar om tot rust te komen en het patroon te doorbreken. Benoem dat jullie erin zitten en spreek af om even pauze te nemen.

Pauze betekent:

  • We stoppen nu even met praten of doorgaan.
  • We zorgen eerst allebei voor onszelf en komen tot rust (dit duurt vaak wel 20 tot 30 minuten).
  • Later komen we terug op wat er gebeurde – als we weer in verbinding zijn (heel belangrijk om er wel binnen 24 uur op terug te komen).

Deze stap vraagt moed, want je doet iets anders dan je gewend bent. Maar het is essentieel om ruimte te creëren voor echte verandering.

(Stap 4) Verantwoordelijkheid nemen voor je eigen aandeel

Het patroon is inmiddels helder: het is jullie gezamenlijke uitdaging én leermeester. Jullie weten het te onderbreken met een pauze. Aanvankelijk zit je misschien nog vol verwijten of frustratie naar je partner, maar na even afstand te hebben genomen, ontstaat ruimte voor reflectie. De vraag verschuift nu: wat heb jij zelf hierin te leren? Laat de focus op de ander even los. Wat is jouw rol in dit patroon? Wat gebeurt er in jouw binnenwereld?

Deze stap draait om de verschuiving van ‘jij’ naar ‘ik’. Van buiten naar binnen kijken.

Het gaat hier om het nemen van verantwoordelijkheid voor jouw aandeel. Pas wanneer je bereid bent deze stap te zetten, komt er beweging mogelijk.

(Stap 5) Je eigen aandeel onderzoeken

Je hebt besloten om verder te gaan en je eigen aandeel onder de loep te nemen. Je onderzoekt jouw kant van het patroon: hoe gedraag jij je, wat voel je, wat ligt daaronder? Welke behoefte gaat schuil achter je gedrag?

In de afbeelding hieronder zie je stippellijnen bij elke vraag. Die mag je nu voor jezelf invullen. Vaak ligt het antwoord verscholen in een persoonlijke pijnplek.

Pijnplekken en wat dat met jou doet

Eerder in deze blog is al iets verteld over pijnplekken.

EFT - relatiepatroon - gedrag - emotie - behoefte
Vul dit schema eens voor jezelf in (en voor de ander)
  1. Wat was het precieze moment waarop je je geraakt voelde? Wat werd er gezegd of gedaan?
  2. Wat was jouw primaire reactie? Welk gedrag en welke emotie liet je zien? Wat zei je letterlijk?
  3. Welke gedachte schoot toen door je hoofd? Overdrijf gerust: “We gaan toch wel uit elkaar” of “Ik kan het nooit goed doen”.
  4. Wat voelde je op een dieper niveau?

Diepere emotie

Bij dit laatste punt staan we even stil. De diepere emoties binnen liefdesrelaties hangen vaak samen met hechtingsangsten. Kijk eventueel nog even naar de voorbeelden van hechtingsangsten. Deze angsten kunnen gevoelens oproepen zoals:

  • Eenzaamheid, hulpeloosheid of isolement;
  • Onrust, angst, wanhoop of paniek;
  • Zich klein voelen, geïntimideerd of vernederd;
  • Schaamte of het gevoel tekort te schieten;
  • Zich afgewezen, verworpen of ongewenst voelen;
  • Verdriet, gekwetst zijn of overweldiging.

Komt dit gevoel je bekend voor uit je kindertijd of eerdere relaties?

Welke van deze emoties passen het best bij jouw ervaring? Misschien herken je dit uit je jeugd of vorige relaties. Neem even tijd om dat bij jezelf na te gaan.

Achterliggende behoeftes in de relatie

Tot slot: welke behoefte gaat schuil achter jouw gevoel? Je kent inmiddels je hechtingsangst en de diepere emotie die je ervaart. Achter elke emotie zit een (onvervulde) behoefte. Zie ook de blog over ‘geweldloze communicatie’.

Is jouw behoefte bijvoorbeeld acceptatie, waardering, nabijheid, liefde, erkenning of belangrijk zijn voor de ander? Of misschien juist autonomie en ruimte voor jezelf?

Het geheim van geluk in de liefde
Direct toepasbaar

Dit e-Book biedt je:

(Stap 6) Je zelfinzicht delen en anders leren communiceren

Je hebt tijd genomen om te pauzeren, je aandeel erkend en jezelf onderzocht. Je bent dus gegroeid in zelfinzicht. Alleen: je partner heeft dit proces niet meegemaakt. Wat je partner wél zag, is je oude gedrag. Hoe kun je nu op een nieuwe, verbindende manier communiceren?

Drie interessante gespreksvormen

Hieronder drie gespreksvormen die je daarbij kunnen helpen:

  1. uit de Imago-therapie;
  2. de geweldloze communicatie;
  3.  en de EFT.

Imago relatietherapie – de dialoog (1)

Deze methode komt uit de Amerikaanse Imago relatietherapie. Veel stellen hebben hier goede ervaringen mee. Ook mijn partner en ik gebruiken deze gespreksvorm regelmatig. In de blog ‘De Imago Dialoog – een verbindend gesprek’ vind je een praktische uitleg om meteen aan de slag te kunnen.

De geweldloze communicatie aanpak (2)

Klik voor meer informatie over geweldloze communicatie

De opbouw van geweldloze communicatie bestaat uit vier onderdelen:

  1. Als jij ………………
    Beschrijf wat je feitelijk waarnam, zonder oordeel.
    Bijv.: Als jij zegt … en je stem verheft …
  2. Dan voel ik mij ………………
    Noem je gevoel dat voortkwam uit je zelfonderzoek.
    Bijv.: …dan voel ik me afgewezen en bang dat ik je kwijtraak.
  3. Eigenlijk heb ik behoefte aan ………………
    Vertel welke (hechtings)behoefte eronder zit.
    Bijv.: …ik heb behoefte aan nabijheid en geruststelling.
  4. Zou je ………………
    Doe een concreet verzoek. Geen eis, maar een uitnodiging.
    Bijv.: Zou je me nu een knuffel willen geven? Of samen een wandeling maken?

De EFT-aanpak (3)

De EFT-aanpak benadrukt het herkennen van interactiepatronen en het delen van onderliggende gevoelens en behoeftes:

  1. Ik ben nu aan het ……………….
    Benoem je gedrag – bijvoorbeeld aanvallen of terugtrekken – en neem daar verantwoordelijkheid voor.
    Bijvoorbeeld: Ik ben jou nu van alles aan het verwijten en probeer zo jouw aandacht te krijgen.
  2. Ik voel me nu ……………….
    Geef aan welk gevoel je ervaart op dat moment.
    Bijvoorbeeld: Ik voel me boos.
  3. Ik denk dat mijn ……………….
    Laat zien dat je je bewust bent van het effect van jouw gedrag op de ander.
    Bijvoorbeeld: Ik denk dat mijn verwijten jou het gevoel geven dat je je moet terugtrekken.
  4. Klopt dat en kun je me vertellen wat dat met je doet?
    Vraag naar de beleving van de ander.
  5. Mijn diepere gevoelens zijn ……………….
    Benoem het gevoel dat onder je reactie ligt.
    Bijvoorbeeld: Ik voel me op een dieper niveau eigenlijk afgewezen en onzeker.
  6. Ik vind het fijn om ……………….
    Deel wat je van je partner nodig hebt op het gebied van hechting.
    Bijvoorbeeld: Ik zou het fijn vinden om ons weer verbonden te voelen.

(Stap 7) Wennen aan het nieuwe gedrag van je partner (met vallen en opstaan)

Vaak wordt een partner boos, als je voor het eerst gewenst gedrag vertoont: “Waarom kan je het nu ineens wel!”

Nu je inzichten hebt gedeeld en gedrag verandert, moet ook je partner wennen. Dat proces gaat niet in één keer goed.

Stel dat je vroeger vooral boos of kritisch was en je nu openstelt en je kwetsbaarheid toont. Dan kan je partner daar eerst wantrouwend of zelfs afwijzend op reageren. Dat is logisch — verandering heeft tijd nodig.

Of misschien trok jij je voorheen terug en laat je je nu wel zien. Ook dan zal je partner moeten wennen, en kunnen er oude emoties bovenkomen.

Waar je uiteindelijk op uitkomt met elkaar

Deze fase draait om oefenen en wennen aan het nieuwe contact. De opbouw ziet er vaak zo uit:

  1. Je deelt jouw angst of verlangen.
  2. Je partner luistert en laat zien dat hij/zij het begrijpt.
  3. Jij bedankt de ander voor zijn/haar betrokkenheid.

(Stap 8) Hardnekkige/terugkerende pijnplekken in de relatie vergeven

Soms speelt er iets wat steeds terugkomt, een gebeurtenis die het vertrouwen beschadigde. Zo’n terugkerende pijn heeft aandacht nodig. Binnen EFT bestaat hiervoor het ‘vergevingsgesprek’. Dit staat beschreven in het werkboek ‘Houd me vast’ van de stichting EFT Nederland. Meer hierover lees je in de blog Twee manieren om te vergeven.

(Stap 9) Versterking van de relatie via liefde en intimiteit

Een veilige emotionele band versterkt ook je fysieke verbinding. En andersom werkt dat net zo: seks kan helpen om je weer emotioneel verbonden te voelen. Intimiteit begint buiten de slaapkamer.

Drie soorten seks

Binnen EFT onderscheiden we drie vormen van seksuele beleving:

  • Geïsoleerde seks: gericht op sensatie en prestatie, zonder emotionele verbinding.
  • Troostseks: als uiting van liefde of als behoefte aan geruststelling.
  • Veilige synchrone seks: ontspannen, afgestemd, open en vol vertrouwen.

Seks is dus zeker een onderwerp om samen over te praten. Waar voel je je goed bij? Waar zit onzekerheid? Wat zou je willen delen, maar blijft onuitgesproken?

De één heeft geen zin om te vrijen

Het is normaal dat jullie seksuele verlangens soms verschillen. Het gaat erom hoe je daarmee omgaat. Hoe voorkom je dat dit tot afwijzing leidt? Wat heb je op zulke momenten nodig om de verbinding te behouden? Praat hierover.

(Stap 10) De relatie en liefde levend houden

John Lennon zei ooit: “We kregen het cadeau van de liefde. Maar de liefde is als een kostbare plant. Je kunt deze niet zomaar in de kast laten staan. Je moet ‘m water blijven geven.”

Ook na alle stappen blijft liefde iets dat je moet blijven voeden. Hier een aantal suggesties:

  • Zoek samen andere manieren om met oude patronen om te gaan.
  • Creëer vaste momenten van verbinding — hoe klein ook.
  • Gebruik deze stappen als houvast wanneer het spannend wordt.
  • Maak plannen en dromen voor de toekomst: dat geeft hoop en richting.

Gerelateerde blogsover liefde en relaties

Vond je dit interessant, lees dan ook eens de volgende Blogs:

De 10 belangrijkste kenmerken van een goede relatie

In deze blog deel ik de tien meest genoemde kenmerken van een sterke, liefdevolle relatie. De input komt uit boeken, wetenschappelijke artikelen, blogs, video’s én gesprekken met vrienden. Wat maakt een relatie écht goed? Hieronder lees je het.

Kort antwoord: een goede relatie kenmerkt zich door vertrouwen, open communicatie, emotionele verbinding, intimiteit, wederzijds respect en ruimte om jezelf te blijven. Ook gedeelde waarden, duidelijke afspraken, wederkerigheid en een gezamenlijke toekomstvisie dragen bij aan een gezonde en stabiele relatie.

Wat zijn de kenmerkenvan een goede relatie?

De belangrijkste kenmerken van een goede relatie zijn:

  • vertrouwen en openheid;
  • goede en respectvolle communicatie;
  • emotionele verbinding en intimiteit;
  • gedeelde waarden en voldoende overeenkomsten;
  • balans tussen geven en ontvangen;
  • ruimte voor jezelf én tijd voor elkaar;
  • duidelijke afspraken en grenzen;
  • een gezamenlijke toekomstvisie;
  • elkaar accepteren en stimuleren om te groeien;
  • samen plezier hebben en kunnen lachen.

Een gezonde relatie hoeft niet perfect of zonder conflicten te zijn. Belangrijker is dat beide partners zich veilig en gerespecteerd voelen en samen met verschillen en moeilijke momenten kunnen omgaan.

Waaromis een goede relatie zo belangrijk?

Tien kenmerken van een goede relatie
Tien kenmerken van een goede relatie

Over de hele wereld is onderzocht hoe relaties ons welzijn beïnvloeden. In eerdere blogs schreef ik al over geluk en positieve psychologie. Wat blijkt? Sterke relaties zijn dé sleutel tot een lang, gelukkig en gezond leven.

Wat is een gezonde relatie?

Een gezonde relatie is een relatie waarin beide partners zich veilig, gehoord, gerespecteerd en verbonden voelen. Er is ruimte om gevoelens en behoeften uit te spreken, grenzen worden gerespecteerd en verschillen kunnen worden besproken zonder dat de verbinding structureel verloren gaat. Tegelijkertijd is er ruimte om jezelf te blijven en je eigen leven te leiden.

Lang leven met liefde

De uitkomsten van diverse onderzoeken zijn duidelijk:

  • Je leeft gemiddeld tot tien jaar langer.
  • Je blijft fysiek én mentaal langer gezond.
  • Je ervaart meer geluk en tevredenheid.

Het langstlopende relatieonderzoek ter wereld

In 1938 startte Harvard University een grootschalige studie naar het geheim van een goed leven. 724 deelnemers werden jarenlang gevolgd — velen zelfs tot op hoge leeftijd.

De belangrijkste conclusie: ‘Goede relaties maken het verschil voor een lang, gezond en gelukkig leven.’

Drie lessen uit dit onderzoek

  1. Sterke sociale connecties maken ons gezonder en gelukkiger. Eenzaamheid daarentegen blijkt schadelijk.
  2. Het draait om de kwaliteit van relaties, niet de hoeveelheid. Een conflictvol huwelijk is ongezonder dan alleen zijn.
  3. Goede relaties beschermen niet alleen je lichaam, maar ook je brein tegen veroudering.

Kieseen passende partner (1)

Een open deur? Misschien. Maar het kiezen van de juiste partner is cruciaal. Uit recent CBS-onderzoek onder mensen die uit elkaar zijn gegaan, blijkt dat bij ruim 1 op de 4 botsende karakters de belangrijkste reden was om de relatie te beëindigen. Wat maakt karakters dan (on)verenigbaar?

Let bij partnerkeuze op deze drie ‘karakter’ kenmerken:

  1. Waarden en normen
  2. Liefdestaal (hoe je liefde geeft en ontvangt)
  3. Pijnpunten of patronen vanuit de jeugd

Kenmerk 1 – Waarden en normen

Onze waarden worden grotendeels gevormd in onze jeugd. In een sterke relatie hebben partners voldoende overeenkomsten in hun kernwaarden.

Kernwaarden in een relatie kunnen bijvoorbeeld vertrouwen, eerlijkheid, loyaliteit, vrijheid, verbondenheid, stabiliteit en persoonlijke ontwikkeling zijn. Partners hoeven niet dezelfde waarden te hebben, maar grote verschillen in waarden die voor één van beiden essentieel zijn, kunnen wel voor terugkerende spanningen zorgen.

Dat betekent niet dat alles hetzelfde moet zijn — zolang verschillen maar niet tot wrijving leiden.

Waarden en normen in een relatie

Een illustratief voorbeeld

Stel: jij bent avontuurlijk en houdt van spontaniteit. Je partner daarentegen hecht aan structuur en orde. Dat kan flink botsen, zeker als jouw ‘vrije geest’ de ander onrustig maakt — of andersom.

Voorbeelden van tegengestelde waarden

Bijgaande afbeelding laat zien hoe uiteenlopende waarden elkaar kunnen aanvullen of juist botsen:

Het Engelse gezegde “opposites attract” gaat deels op: aanvulling is mooi, maar een gedeelde basis is essentieel. Praat dus samen over jullie waarden en verwachtingen. Meer hierover lees je in mijn blog over waarden in relaties.

Kenmerk 2 – Spreek elkaars liefdestaal

Vijf talen van de liefde
Vijf talen van de liefde (klik op de foto)

Gary Chapman beschreef vijf ‘liefdestalen’ — manieren waarop mensen liefde geven en ontvangen:

  1. Waarderende woorden
  2. Behulpzame daden
  3. Cadeaus
  4. Kwaliteitstijd
  5. Lichamelijke aanraking

Waarom liefdestaal belangrijk is

Je voelt je geliefd wanneer je partner jouw voorkeurstaal spreekt. Spreken jullie elkaars taal? Dan voel je je sneller begrepen en gewaardeerd. Heb je geen idee wat jouw of je partners voorkeur is? Doe dan samen de zelftest in deze blog over de vijf liefdestalen.

Kenmerk 3 – Pijnplekken uit je jeugd

Iedereen draagt pijnplekken uit zijn jeugd met zich mee. Misschien had je een kritische vader, waardoor je snel het gevoel hebt dat je tekortschiet. Of een overbezorgde moeder, waardoor je je snel beperkt voelt in je vrijheid.

Wat zijn jouw gevoelige punten?

Kleine situaties in het heden kunnen oude emoties uit je jeugd oproepen. Een opmerking of een gebaar kan dan onverwacht veel losmaken. In deze blog lees je over de acht meest voorkomende pijnplekken.

Combinaties die kunnen schuren

Bekijk samen welke pijnplekken jullie herkennen. Stel: de één is bang om verlaten te worden en de ander hecht sterk aan vrijheid. Dit spanningsveld kan voor conflicten zorgen.

Een ander voorbeeld

Denk aan een situatie waarin de één zich vaak alleen voelt en daarom alles zelf regelt. De ander voelt zich juist snel tekortschieten en durft daardoor weinig initiatief te nemen. Een recept voor scheefgroei en frustratie.

Het kennen van elkaars pijnplekken helpt om elkaar beter te begrijpen en conflicten te voorkomen.

Accepteer jezelf en de ander

Pijnplekken vragen om zorg en zachtheid – van jezelf én van je partner. Houd rekening met elkaars gevoeligheden en wees mild, ook naar jezelf. Bewustwording is een belangrijke stap richting heling. En een liefdevolle relatie is de ideale plek om hierin samen te groeien.

Communicatiecommunicatie, communicatie (2)

Communicatie is de lijm die partners verbindt. Goede communicatie zorgt voor wederzijds begrip en voorkomt dat spanningen uitgroeien tot conflicten.

Vier stappen van geweldloze communicatie

Marshall Rosenberg ontwikkelde vier stappen om constructief en respectvol te communiceren:

  1. Observeer zonder te oordelen
  2. Erken en uit je gevoelens
  3. Onderzoek de behoefte achter je gevoel
  4. Doe een duidelijk en concreet verzoek

Deze stappen werken het best als je vanuit jezelf spreekt: gebruik vaker “ik” dan “jij”.

Stap 1 – waarnemen zonder oordeel

Communicatie in goede relaties (klik op de foto)

Vaak uiten we frustratie als een oordeel: “Je drinkt altijd teveel.” Dit roept snel weerstand op.

Hoe het anders kan

Zeg in plaats daarvan: “Toen ik zag dat je drie biertjes dronk, maakte ik me zorgen om je gezondheid.” Dit blijft bij jezelf en opent het gesprek.

Stap 2 – gevoelens onderkennen en uiten

Echte gevoelens delen versterkt verbinding. Maar let op: een oordeel vermomd als gevoel werkt averechts.

Wat is géén gevoel?

Zinnen als “Ik heb het gevoel dat ik met een muur samenleef” zijn eigenlijk oordelen. Beter is: “Ik voel me eenzaam.” Gevoelens zijn persoonlijk en kunnen niet worden betwist.

Stap 3 – neem verantwoordelijkheid voor je gevoel

Achter elk gevoel schuilt een behoefte. Onderzoek waarom je je zo voelt: wat mis je? Wat verlang je?

Van frustratie naar behoefte

Stel dat je boos bent omdat je partner laat thuiskomt. Misschien zit eronder dat je iets belangrijks wilde delen. Door dit inzicht kun je een opener gesprek voeren.

Eigen verantwoordelijkheid

In een gezonde relatie onderzoek je je emoties, ontdek je je behoeften en communiceer je daar helder over. Een handige lijst van gevoelens en behoeften vind je op de website van het NCGC.

Stap 4 – duidelijke verzoeken doen

Heldere en concrete verzoeken verhogen de kans dat je gehoord wordt. Maar weet ook: een verzoek is geen eis.

Verzoek of eis?

Kun je leven met een “nee”? Dan is het een verzoek. Word je boos bij een “nee”? Dan is het eerder een eis. In een goede relatie stel je liever vragen dan dat je iets afdwingt.

Meer weten?

Lees ook de blog over Geweldloze communicatie voor meer verdieping.

Hoe is jouw relatie?
Doe de online relatietest

Wat maakt een relatie sterk en blijvend?

Verbinding en intimiteit(3)

Verbinding en intimiteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Soms ontstaat intimiteit juist door verbinding, en soms versterkt intimiteit de emotionele band. In een gezonde relatie is er sprake van een veilige hechting waarin beiden zich gezien en geliefd voelen.

De drie bouwstenen van verbinding

Tien stappen richting een goede relatie (met EFT)
Tien stappen richting een goede relatie (met EFT)

Volgens EFT-therapeut Sue Johnson draait emotionele verbondenheid om:

  1. Ben je emotioneel beschikbaar?
  2. Reageer je op mij als ik je nodig heb?
  3. Ben ik belangrijk voor je?

Betrokkenheid in het dagelijks leven

Liefde zit vaak in kleine gebaren. Even oogcontact, je mobiel wegleggen, een luisterend oor bieden. Juist die momenten versterken de band.

En bij grote gebeurtenissen

Bij ingrijpende gebeurtenissen – ziekte, verlies of ontslag – wordt echte verbondenheid pas echt voelbaar. Dan is het belangrijk om er voor elkaar te zijn.

Liefde is een basisbehoefte

Hechting is net zo fundamenteel als eten en drinken. In onze oertijd overleefden we dankzij de groep. Die behoefte aan verbinding zit nog steeds diep in ons systeem verankerd.

Verlies van verbinding triggert angst

Als we ons niet meer verbonden voelen, reageert ons brein alsof er gevaar dreigt. We raken overspoeld door emoties en verliezen het vermogen om helder te denken.

Intimiteit versterkt de band

Fysieke intimiteit – knuffelen, vrijen, aanraken – zorgt voor de aanmaak van oxytocine: het zogenaamde gelukshormoon. Dit hormoon versterkt het gevoel van verbondenheid.

Uit Zwitsers onderzoek blijkt: 11 minuten fysieke intimiteit per dag verlaagt stress aanzienlijk.

Spontaan of gepland?

In de drukte van alledag kan intimiteit op de achtergrond raken. Het helpt om verbindende momenten bewust in te plannen. De voorpret alleen al zorgt voor meer verbondenheid. En dat voelt weer als vanzelfsprekend intiem.

Geld en financiën(4)

Geld is een veelvoorkomende bron van spanningen in relaties. Niet alleen bij tekorten, ook bij verschillen in omgaan met geld.

Hoe goed passen jullie financieel bij elkaar?

Financiën en goede relaties
Financiën en goede relaties

Onderzoek onder duizenden koppels toont aan dat tevreden stellen vaak eensgezind zijn over:

  1. Waar het geld naartoe gaat
  2. Vertrouwen in elkaars uitgaven
  3. Hoe er wordt gespaard
  4. Of er schulden zijn
  5. Hoe makkelijk financiële beslissingen genomen worden

Voldoen jullie aan vier of meer van deze punten? Dan is de kans groot dat geld geen splijtzwam wordt.

Verschillende geldopvoedingen

Groeide jij op met “ieder dubbeltje omdraaien” en je partner met “geld moet rollen”? Dan botsen overtuigingen snel. Regelmatig over geld praten helpt om begrip en vertrouwen op te bouwen.

Drie tips voor gezonde financiën in je relatie

1. Wees transparant

Verzwijgen wat je uitgeeft schaadt het vertrouwen. Wees eerlijk over je bestedingen.

2. Houd een eigen deel

Ook in een gezamenlijke huishouding is het fijn als ieder eigen geld heeft. Dit voorkomt discussies over kleine uitgaven.

3. Investeer in jullie relatie

Gebruik geld ook om samen te genieten. Denk aan etentjes, weekendjes weg of een fijne ervaring. Dat betaalt zich terug in verbondenheid.

Overvloedin geven en nemen (5)

Een gezonde relatie draait om balans tussen geven en ontvangen. Wanneer je iets ontvangt, ontstaat vaak automatisch een behoefte om iets terug te doen. Niet omdat het ‘moet’, maar om de balans te herstellen. Dat hoeft niet altijd gelijkwaardig te zijn – de één geeft misschien geld, de ander tijd, zorg of aandacht. Zelfs een oprechte dankjewel kan de balans herstellen.

Een relatie waarin geven en nemen in evenwicht zijn, voelt natuurlijk en voedend aan. Dit streven naar evenwicht is onderdeel van een systemische wetmatigheid.

In welke vorm geef jij?

Systemische wetmatigheid - Balans
Balans – tussen geven en nemen

Geven draait niet om geld, maar om inzet en aandacht. Hoe vaak neem jij initiatief om iets kleins voor de ander te doen? Een kopje koffie zetten, de vuilnis buiten zetten, even een boodschap meenemen? Ook liefde en waardering uitspreken hoort daarbij.

De stroom van wederkerigheid

Doe jij regelmatig iets voor de ander, dan zal je partner sneller geneigd zijn hetzelfde te doen. Zo ontstaat er een natuurlijke, wederkerige stroom van zorg en verbinding. Het gevoel dat je er samen voor staat, groeit.

Vier tips voor meer balans

  1. Maak samen een overzicht van alle taken en verantwoordelijkheden. Hoe is het verdeeld? Wat zou beter kunnen?
  2. Bedenk vooraf waar je hulp bij nodig hebt en spreek dit duidelijk uit. Je hoeft het niet alleen te doen.
  3. Plan regelmatig een gesprek over taakverdeling, vooral als dit gevoelig ligt. Stel samen nieuwe afspraken op.
  4. Laat waardering blijken, ook voor kleine dingen. Zeker als je partner stappen zet in het oppakken van nieuwe taken.

Tijd voor jezelfversus tijd met elkaar (6)

Dit gaat in de kern over het evenwicht tussen autonomie en verbinding.

Autonomie betekent dat je je eigen koers volgt. Je handelt vanuit je eigen verlangens en behoeften, zonder rekening te hoeven houden met de ander. Dit is je ‘tijd voor jezelf’.

Verbinding draait juist om afstemming, contact en gezamenlijke beleving. Je zoekt wat jullie samen willen en stemt af – dat is ‘tijd voor elkaar’.

De balans tussen autonomie en verbinding

Hechtingsstijl kwadranten – John Bowlby

Autonomie en verbinding sluiten elkaar niet uit, maar vullen elkaar juist aan. In een gezonde relatie is er ruimte voor beide. Partners gunnen elkaar zelfstandigheid, én zoeken regelmatig de verbinding op. Dit evenwicht ontstaat vaak vanzelf in stabiele relaties.

Hechting als fundament voor autonomie

Een veilige hechting vormt de basis waarop je zelfstandig kunt functioneren. Wanneer de band met je partner stevig en veilig is, durf je makkelijker je eigen pad te volgen. De hechtingsstijl die je in je jeugd ontwikkelde, speelt hierin een belangrijke rol.

Welke van de vier hechtingsstijlen herken jij?

De vier hechtingsstijlen, ontwikkeld door John Bowlby, worden ook gebruikt in de SCHIP-aanpak voor postrelationele rouw.

Invloeden vanuit je jeugd

Je hechting als kind vormt het fundament van je hechtingsstijl als volwassene. En die stijl beïnvloedt hoe jij je in relaties gedraagt. Bekijk de vier kwadranten en ontdek welke stijl jij (her)kent.

Hoe ga jij met problemen om?

In de SCHIP-aanpak wordt een verband gelegd tussen hechtingsstijl en copingstijl. Je copingstijl beschrijft hoe je omgaat met problemen of stressvolle situaties. De Utrechtse Copinglijst onderscheidt zeven copingstijlen.

Sommige copingstijlen zijn oplossingsgericht en helpen je vooruit. Andere versterken juist het probleem of zorgen voor stagnatie.

Hechting en coping in een gezonde relatie

Een goede relatie kenmerkt zich door een dynamische balans tussen zelfstandigheid en verbondenheid. Zelfs als jij of je partner een minder veilige hechtingsstijl heeft, is die balans nog steeds bereikbaar – mits je elkaar begrijpt.

Wat is jouw voorkeursstijl?

In een bewuste relatie kun je samen effectief omgaan met problemen. Dit vraagt om inzicht in elkaars copingstijl. Weet je dat je partner conflicten vermijdt? Dan kun je daarop inspelen, met meer begrip en minder frustratie.

Het geheim van geluk in de liefde
Direct toepasbaar

Dit e-Book biedt je:

Gezamenlijketoekomstvisie en creatie (7)

Bij gescheiden stellen noemt 20% als belangrijkste reden: “het ontbreken van een gedeelde toekomstvisie”. In een gezonde relatie bouwen partners samen aan hun toekomst. Dat is geen eenmalig gesprek, maar een voortdurend proces van gezamenlijke creatie – vol ideeën, wensen en plannen. Samen creëren is essentieel voor verbondenheid.

Als de kinderen uit huis gaan

In mijn praktijk zie ik vaak stellen bij wie de kinderen (bijna) uit huis zijn. Ze komen op een kantelpunt, waarin ze zich afvragen: wat nu? Als er dan geen gedeelde toekomst is, groeit de afstand. Het ontbreken van een gezamenlijke visie op de komende levensfase is vaak aanleiding tot verwijdering of zelfs een breuk.

Laat je het gebeuren of beslis je bewust?

Relatieonderzoeker Galena Rhoades van de Universiteit van Denver onderzocht hoe stellen omgaan met keuzes in hun relatie. Aan het ene uiterste staan stellen die bewuste besluiten nemen over samenwonen, trouwen of kinderen krijgen. Aan het andere uiterste staan stellen waarbij dingen ‘gewoon gebeuren’ – zonder duidelijke intentie.

Bewust kiezen voor samen

Wat blijkt? Stellen die hun toekomst bewust samen vormgeven, blijven gemiddeld langer en gelukkiger samen. Het loont dus om tijd en aandacht te besteden aan gezamenlijke keuzes. Spreek je intenties uit, blijf in gesprek en creëer actief jullie gedeelde toekomst.

Openheidafspraken en vertrouwen (8)

Kinderalimentatie-768x634.png
Geheimen zijn als een splijtzwam in de relatie
Open en eerlijk zijn vormt de basis van een gezonde relatie. Dat betekent niet alleen de fijne dingen delen, maar ook de moeilijke of ongemakkelijke waarheden – zelfs als je bang bent voor een heftige reactie. Angst of schaamte zijn slechte raadgevers.

Wat je achterhoudt, kost energie

Elke vorm van geheimhouding slurpt energie. Of het nu groot of klein is: het zet iets tussen jou en je partner. Langzaam maar zeker werkt het als een splijtzwam.

Verliefd op een ander – deel je dat?

Stel, je merkt dat je gevoelens krijgt voor een collega. Je staat dan op een kruispunt: deel je dit met je partner of houd je het voor jezelf? Door te zwijgen, plaats je een deel van jezelf buiten de relatie. Dat deel groeit, en daarmee ook de afstand tussen jullie.

Kwetsbaarheid verbindt

Openheid leidt meestal tot meer openheid. Heb je ooit iets gedeeld waar je je voor schaamde? En merkte je toen dat de ander zich ook opende? Vaak verdiept zo’n moment juist de verbinding.
Goede relaties kenmerken zich door eerlijkheid en kwetsbaarheid. Geen verborgen waarheden, geen maskers – alleen echte verbinding.

Afspraken en grenzen

Elke relatie kent afspraken – expliciet of impliciet. Denk bijvoorbeeld aan:
  • Intimiteit (monogaam of open?)
  • Geld (wie betaalt wat?)
  • Huishouden en zorgtaken
  • Toekomstplannen (vakanties, pensioen, dromen)
  • Persoonlijke grenzen – kennen jullie elkaars en respecteren jullie die?
In gezonde relaties worden afspraken nagekomen. En als dat niet lukt? Dan wordt het besproken. Excuses maken en bijstellen hoort erbij. Hoe consistenter dit gebeurt, hoe groter het onderlinge vertrouwen.

Samengevat: een goede relatie kenmerkt zich door

  • openheid – er zijn geen geheimen;
  • kwetsbaarheid – je laat jezelf echt zien;
  • betrouwbaarheid – afspraken worden nagekomen en grenzen gerespecteerd.

Elkaar inspirerenen accepteren (9)

Dit laatste inhoudelijke kenmerk gaat over persoonlijke ontwikkeling. Hoe help je elkaar om te groeien en tegelijk jezelf te blijven?

Goed voor jezelf zorgen

Persoonlijke groei begint bij zelfzorg. Ben je in balans op fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel vlak? Stress, overbelasting of verwaarlozing van jezelf werken belemmerend. Alleen met een goed gevulde ‘accu’ kun je ruimte ervaren om te ontwikkelen. Die verantwoordelijkheid ligt in de eerste plaats bij jezelf.

Leef je met een growth mindset?

De relatie en het leven als pad om jezelf te ontwikkelen
De relatie en het leven als pad om jezelf te ontwikkelen
Een ‘growth mindset’ houdt in dat je gelooft dat je kunt leren, veranderen en groeien. Je staat open voor feedback en ziet fouten als leermomenten.

Of leef je met een fixed mindset?

Een ‘fixed mindset’ gaat ervan uit dat je bent wie je bent – en zo blijf je ook. Bijvoorbeeld: “Ik ben nu eenmaal zo”, of: “Ik hoef me niet te veranderen.” Deze houding belemmert persoonlijke groei en relatieontwikkeling.

Je relatie als spiegel

Mensen zijn het gelukkigst in relaties waarin ze zichzelf mogen zijn én worden gestimuleerd te groeien.
In een relatie kom je jezelf tegen. Je partner ziet je zoals niemand anders dat doet – zonder maskers. Als jullie allebei streven naar persoonlijke groei, is de relatie een krachtige leeromgeving. Lees meer over de relatiecyclus, waarbij relatieproblemen een uitnodiging zijn tot persoonlijke heling en groei.

Inspireren en accepteren

In goede relaties dagen partners elkaar uit om de beste versie van zichzelf te worden. Maar niet door de ander te willen veranderen. Integendeel: acceptatie is de basis. Van daaruit ondersteun je elkaar in zorg, groei en balans.

Om en metelkaar lachen (10)

Humor is het smeermiddel van elke relatie. Kunnen jullie samen lachen? Hebben jullie dezelfde soort humor? Word je regelmatig verrast met een glimlach? Mijn vrienden noemden dit steevast als hun eigen relatietip: “Blijf lachen – ook om jezelf.” Want lachen verbindt, relativeert en houdt de liefde luchtig.

Hoe weet je ofje relatie goed zit?

Je relatie zit over het algemeen goed wanneer je jezelf kunt zijn, je veilig en gerespecteerd voelt en er voldoende vertrouwen, verbinding en wederkerigheid is. Problemen en verschillen horen bij een relatie; belangrijker is of jullie deze kunnen bespreken en na een conflict de verbinding kunnen herstellen.

Signalen van een gezonde relatie zijn:

  • jullie kunnen open met elkaar praten;
  • er is wederzijds vertrouwen en respect;
  • jullie voelen je emotioneel verbonden;
  • er is ruimte voor intimiteit én zelfstandigheid;
  • grenzen en afspraken worden gerespecteerd;
  • jullie steunen elkaars persoonlijke ontwikkeling;
  • jullie kunnen samen naar de toekomst kijken;
  • er blijft ruimte voor plezier en humor.

Veelgestelde vragenover een goede relatie

Wat is een goede relatie?

Een goede relatie is een relatie waarin beide partners zich veilig, gerespecteerd en verbonden voelen. Vertrouwen, communicatie, intimiteit, wederkerigheid en ruimte om jezelf te blijven vormen daarbij een belangrijke basis.

Wat is belangrijk in een relatie?

Vertrouwen, respect, communicatie en emotionele verbinding zijn belangrijk in een relatie. Daarnaast helpen gedeelde waarden, duidelijke afspraken en voldoende ruimte voor individuele behoeften om een relatie gezond te houden.

Wat zijn kenmerken van een gezonde relatie?

Kenmerken van een gezonde relatie zijn onder andere vertrouwen, open communicatie, emotionele verbinding, intimiteit, wederzijds respect, betrouwbaarheid, autonomie en een gezamenlijke toekomstvisie.

Wat is de basis van een goede relatie?

De basis van een goede relatie bestaat uit veiligheid, vertrouwen, respect en verbinding. Vanuit die basis ontstaat ruimte voor goede communicatie, intimiteit, gezamenlijke plannen en persoonlijke ontwikkeling.

Hoe weet je of je relatie goed zit?

Een relatie zit meestal goed wanneer je jezelf kunt zijn, je veilig voelt bij je partner, problemen bespreekbaar zijn en beide partners rekening houden met elkaars behoeften en grenzen.

Bestaat een perfecte relatie?

Nee. Iedere relatie kent verschillen, irritaties en moeilijke momenten. Belangrijker is hoe partners daarmee omgaan: of ze kunnen luisteren, verantwoordelijkheid nemen, conflicten herstellen en opnieuw verbinding zoeken.

Omgaan metconflictstijlen: inzicht in jezelf en de ander

Heb je er weleens bij stilgestaan hoe jij persoonlijk met conflicten omgaat? Het kan behoorlijk confronterend zijn om je eigen reacties te herkennen. Tegelijkertijd levert dit waardevolle inzichten op in terugkerende conflictpatronen. Want daar waar jouw stijl en die van de ander samenkomen, ontstaat vaak herhaling. Zeker wanneer een relatie onder spanning staat of tijdens een mediation is het goed om je hierin te verdiepen. Lees daarom verder over het Thomas-Kilmann model en ontdek jouw voorkeurs conflictstijl.

Kort antwoord: het Thomas-Kilmann model onderscheidt vijf conflictstijlen: doordrukken, vermijden, samenwerken, toegeven en compromis sluiten. De stijlen worden bepaald door twee dimensies: assertiviteit en coöperativiteit.

Thomas & Kilmann:de vijf conflictstijlen

Thomas-Killman-model
Thomas-Killman-model

Het Thomas-Kilmann model is een veelgebruikt conflictmodel dat helpt om persoonlijke conflictstijlen te herkennen en begrijpen.

Het model gaat ervan uit dat conflicten draaien om botsende belangen. Bij het omgaan met deze belangen spelen twee dimensies een rol:

  • Assertiviteit: in welke mate zet je in op het realiseren van je eigen doelen en belangen?
  • Coöperativiteit: hoeveel waarde hecht je aan de relatie en het belang van de ander?

De vijf conflictstijlen

Zet je deze twee dimensies tegen elkaar uit, dan ontstaan er vijf verschillende conflictstijlen binnen het model:

    • Doordrukken – “Het moet op mijn manier.” Gericht op het eigen belang en weinig op de relatie.
    • Vermijden – “Ik kijk er later wel naar.” Neemt afstand, wat objectiviteit kan geven, maar ook tot stilstand leidt.
    • Samenwerken – “Laten we het samen oplossen.” Een evenwichtige stijl met oog voor beide belangen.
    • Toegeven – “Ik doe het voor jou.” Relatiegericht, maar mogelijk ten koste van de eigen wensen.
    • Compromis sluiten – “We geven allebei een beetje.” Praktisch en doelgericht, maar vaak suboptimaal voor beide partijen.

Voorbeelden van de vijf conflictstijlen

  • Doordrukken: je houdt vast aan je eigen standpunt en probeert de ander daarvan te overtuigen.
  • Vermijden: je stelt het gesprek uit of gaat het conflict liever uit de weg.
  • Samenwerken: je onderzoekt wat voor beide partijen belangrijk is en zoekt samen naar een oplossing.
  • Toegeven: je laat je eigen belang los om tegemoet te komen aan het belang van de ander.
  • Compromis sluiten: beide partijen geven iets toe om tot een middenweg te komen.

Conflictstijl test:ontdek jouw voorkeursstijl

Wil je weten welke conflictstijl het meest bij jou past? Doe dan de online Thomas Kilmann test om jouw persoonlijke voorkeursstijl te ontdekken.

Toen ik deze test jaren geleden voor het eerst deed, bleek mijn dominante stijl “vermijden” te zijn. Bij een herhaling onlangs scoorde ik gelijk op “compromis sluiten” en “samenwerken”. Een mooie ontwikkeling die ik toeschrijf aan bewustwording van mijn eigen patronen, met name in relatieconflicten (waarover meer in deze blog over conflictpatronen). Dit toont de waarde aan van zelfinzicht in je conflictstijl.

Conclusie

Bewustzijn van je eigen conflictstijl én die van de ander helpt enorm. Het maakt de weg vrij om minder vast te houden aan standpunten en meer te focussen op onderliggende belangen. Vanuit dat gezamenlijke inzicht ontstaat ruimte voor creatieve oplossingen—iets wat zeker bij relatieconflicten en in relatietherapie onmisbaar is.

Veelgestelde vragenover conflictstijlen

Wat zijn de vijf conflictstijlen volgens Thomas & Kilmann?

De vijf conflictstijlen zijn Doordrukken, Vermijden, Samenwerken, Toegeven en Compromis sluiten. Deze stijlen geven aan hoe iemand omgaat met conflicten, gebaseerd op assertiviteit en coöperativiteit.

Waarom is het belangrijk om je eigen conflictstijl te kennen?

Het kennen van je eigen conflictstijl geeft je inzicht in je automatische reacties tijdens conflicten. Dit zelfbewustzijn is de eerste stap naar het ontwikkelen van effectievere manieren om met onenigheid om te gaan en conflictpatronen te doorbreken.

Kun je meerdere conflictstijlen hebben?

Ja, hoewel de Thomas-Kilmann test vaak een voorkeursstijl aanwijst, gebruiken mensen in de praktijk vaak een combinatie van conflictstijlen, afhankelijk van de situatie en de persoon met wie ze een conflict hebben. Het is waardevol om flexibel te zijn in je benadering.

Hoe kan inzicht in conflictstijlen mijn relatie verbeteren?

Als je elkaars conflictstijlen begrijpt, kun je beter anticiperen op reacties en misverstanden voorkomen. Het helpt je om niet op de man te spelen, maar je te richten op de onderliggende belangen, wat leidt tot constructievere gesprekken en een sterkere verbinding.

Zijn sommige conflictstijlen beter dan andere?

Nee, er is geen conflictstijl die per definitie ‘beter’ is dan de andere. Elke stijl heeft zijn voor- en nadelen. De effectiviteit van een stijl hangt af van de specifieke situatie, het doel van het conflict en de relatie tussen de betrokkenen. De beste aanpak is vaak situationeel leiderschap waarbij je verschillende stijlen kunt inzetten.

Wat betekent conflictvermijdend?

Conflictvermijdend betekent dat je confrontaties of lastige gesprekken liever uit de weg gaat. Binnen het Thomas-Kilmann model valt dit onder de conflictstijl vermijden. Vermijden kan tijdelijk rust geven, maar belangrijke problemen blijven bestaan wanneer conflicten structureel niet worden besproken.

Goed communiceren (klik voor meer informatie)

Wat kunnen we leren van NLP bij relatieproblemen of moeilijke transities?
NLP staat voor Neuro Linguïstisch Programmeren en is een verzameling krachtige modellen en technieken afkomstig van succesvolle therapeuten. In feite heeft NLP hun werkmethodes geanalyseerd en vertaald naar praktische tools.

Driewaardevolle inzichten uit NLP

Zelf volgde ik in 2006 een jaaropleiding tot NLP Practitioner. Hieronder deel ik drie praktische inzichten die juist in lastige relatieperiodes of tijdens een proces van loslaten goed van pas kunnen komen.

Van excusesnaar invloed

Binnen NLP wordt een onderscheid gemaakt tussen oorzaakgericht en gevolggericht denken.

Gevolgzijde – Je bent een effect

Als je blijft doen wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg.

Wie aan de gevolgkant zit, legt de oorzaak van zijn situatie vaak buiten zichzelf. Je voelt je slachtoffer of komt met allerlei verklaringen waarom iets niet lukt. Dit kan rust geven, maar levert zelden verandering op. Sterker nog: je bevestigt voor jezelf telkens weer hetzelfde resultaat.

Oorzaakkant – Jij hebt invloed

Verantwoordelijkheid nemen betekent: kijken naar je eigen aandeel. Ongewenste situaties zie je als waardevolle feedback. Elke ervaring wordt een kans om te groeien, door anders te denken, communiceren en handelen. Zo neem je de regie weer in eigen hand.

Degene met het meest flexibele gedrag, heeft de meeste invloed op het systeem.

Focus op resultaat

Wat wil je écht bereiken? Door je gedrag aan te passen, vergroot je de kans op dat resultaat. In moeilijke periodes is het verleidelijk om te wijzen naar de ander. Maar alleen door zelf verantwoordelijkheid te nemen, verander je iets aan de uitkomst.

Wat iswaarheid eigenlijk?

Iedereen heeft een uniek beeld van de werkelijkheid—gevormd door ervaringen, opvoeding en cultuur. Dit bepaalt hoe je de wereld om je heen waarneemt en interpreteert.

Iedereen ziet zijn eigen versie van de werkelijkheid

Onze hersenen filteren razendsnel en onbewust alle indrukken die we dagelijks ontvangen. Wat overblijft, is slechts een minieme, persoonlijke interpretatie van de werkelijkheid. En die verschilt per persoon.

Een voorbeeld uit de praktijk

Stel, je denkt dat iemand je niet mag. Dan ga je alles filteren wat dat bevestigt. Elk signaal zie je als bewijs. Zo wordt jouw overtuiging steeds sterker. En je gaat ook nog eens gedrag vertonen dat het precies bevestigt.

Overtuigingen kunnen je beperken

Zelf geloofde ik jarenlang dat ik saai was. Op feestjes zei ik weinig, uit angst niet interessant te zijn. Anderen zagen mij inderdaad als stil en onopvallend. Sinds ik die overtuiging heb losgelaten, geniet ik juist van sociale momenten.

Ruimte voor andere perspectieven

Je hoeft je wereldbeeld niet los te laten. Maar door te beseffen dat het maar één versie is van de werkelijkheid, ontstaat er ruimte. Ruimte voor verbinding, voor begrip. En voor het idee dat jouw ex-partner misschien écht een andere ervaring had van dezelfde relatie.

Respecteer het wereldbeeld van de ander.

Begrijpen vóór begrepen worden

Nieuwsgierigheid naar het perspectief van de ander opent de deur naar echte communicatie. Zeker wanneer relaties onder spanning staan, kunnen wereldbeelden sterk van elkaar verschillen. Juist dan is het belangrijk om eerst te luisteren voordat je zelf begrepen wilt worden.

Hoe is jouw relatie?
Doe de online relatietest

Wat maakt een relatie sterk en blijvend?

Oefening: welke bril draag jij?

Wil je oefenen met dit principe? Observeer jezelf eens een tijdje in gesprekken. Ben je vooral bezig met je eigen kijk op de zaak (‘sorting by yourself’) of stel je je open voor de visie van de ander (‘sorting by the other’)?

‘Sorting by yourself’ – Jouw kijk staat centraal

Als je vooral zendt en jouw waarheid verkondigt, ben je geneigd gesloten vragen te stellen. Of vragen die bedoeld zijn om de ander te overtuigen van jouw gelijk. Dat voelt voor de ander vaak als weerstand.

‘Sorting by the other’ – Nieuwsgierig naar de ander

Als je oprecht interesse toont, stel je open vragen. Je luistert zonder al bezig te zijn met je weerwoord. Je wilt begrijpen waarom de ander denkt zoals hij of zij doet. Dat creëert ruimte en verbinding.

Breng balans in je communicatie

Let komende tijd eens bewust op dit verschil. Heb je een goede balans tussen zenden en ontvangen? Of zit je vaak in één van de twee uitersten? De juiste balans leidt meestal tot een prettiger gesprek en meer verbinding.

Weerstandof verbinding?

Geweldloze communicatie als gescheiden ouders
Hoe ga jij om met problemen?

Binnen NLP wordt weerstand gezien als een teken van een gebrekkige verbinding. Er bestaan geen onwillige mensen—alleen communicatie die nog niet goed aansluit. De cruciale vraag is dan: hoe maak je wél verbinding?

Mensen voelen zich van nature meer verbonden met anderen die op hen lijken. Verbinding ontstaat dan ook niet uit trucjes, maar vanuit herkenning. Wanneer er sprake is van overeenkomsten, ontstaat vanzelf contact. En dat vormt de basis voor effectieve communicatie.

Communicatie

Communicatie is een uitwisseling van informatie tussen mensen en verloopt volgens deze verhouding:

  1. 55% via lichaamstaal (houding, gebaren, gezichtsuitdrukking, ademhaling)
  2. 38% via toon (volume, klankkleur, tempo)
  3. 7% via de gekozen woorden

Slechts een klein deel van onze communicatie gaat dus via woorden; de rest gebeurt onbewust via lichaamstaal en stemgebruik.

Hoe creëer je verbinding?

De betekenis van je communicatie is de respons die je krijgt.

Verbinding ontstaat als je bewust afstemt op de ander. Je kunt dit op verschillende niveaus doen:

  1. Via woorden: zoek naar gedeelde interesses zoals hobby’s, ervaringen of intenties. In lastige relatieperiodes kun je bijvoorbeeld allebei de wens voor het welzijn van de kinderen als uitgangspunt nemen.
  2. Via toon: sluit aan bij de spreekstijl van de ander. Als iemand geëmotioneerd of luid is, helpt een te zachte toon vaak niet.
  3. Via lichaamstaal: spiegel lichaamshouding of energie op een subtiele manier.

Zonder dat je het letterlijk zegt, straal je hiermee uit: “Ik begrijp je” of “We lijken op elkaar”. Als dat gevoel van verbinding er is, pas dán kun je richting geven aan het gesprek. Oftewel: eerst afstemmen, dan pas beïnvloeden.

Een bekend uitgangspunt in NLP is: “De betekenis van je communicatie is de respons die je krijgt.”

Samenvattend

Zit je in een moeizame communicatie met je partner en krijg je steeds een ongewenste reactie? Deze NLP-benadering nodigt je uit om eerst naar jezelf te kijken. Ben jij afgestemd op de ander? Creëer je verbinding voordat je iets wilt overbrengen? Ben je je bewust van je eigen manier van communiceren—ook non-verbaal?

Pas je houding, toon en woorden aan tot je de gewenste respons ontvangt. Daarmee neem je regie en verantwoordelijkheid over het communicatieproces. En dat is essentieel voor het opbouwen van een duurzame (liefdes)relatie.

Dit artikel gaat over conflictpatronen in relaties. Toen ikzelf enkele jaren geleden een test deed voor conflictstijlen (zie het vorige artikel over conflictstijlen), was mijn voorkeur “vermijden”. Kortgeleden heb ik de test opnieuw gedaan met een gedeelde eerste plaats voor “compromis sluiten” en “samenwerking”. Deze verandering wijs ik toe aan persoonlijke bewustwording over een terugkerend conflictpatroon in de relatiesfeer.

Conflictpatronen kunnen ervoor zorgen dat partners steeds in dezelfde ruzies, verwijten of stiltes terechtkomen. Door zo’n patroon te herkennen, ontstaat er ruimte om anders te reageren en de verbinding te herstellen.

Drieveelvoorkomende conflictpatronen in relaties

Conflicten volgen vaak terugkerende, circulaire patronen waarin geen duidelijk begin of einde te herkennen is. Zeker in situaties van relatiestress kunnen deze patronen sterk opspelen.

Conflictpatronen | Mediation Soest, Nieuwegein en Utrecht
Conflictpatronen
In het boek “Houd me vast” van Sue Johnson (over EFT) worden drie bekende patronen beschreven, ook wel ‘duivelse dialogen’ genoemd:

Conflictpatroon 1: “Zoek de boef”

In dit patroon vallen beide partners elkaar voortdurend aan, beschuldigen en wijzen met de vinger. Vaak uit zelfbescherming of frustratie. Het maakt niet uit wie begint—het is een eindeloze cirkel van wederzijdse verwijten waarin beide partijen verstrikt raken.

Conflictpatroon 2: “De protestpolka”

Dit patroon komt het meeste voor. De één zoekt contact (hoewel het negatief, aanvallend is), de ander trekt zich terug. En zodra er geen respons komt, volgt een nieuwe, intensere poging. Het is een smeekbede om verbinding, maar het resultaat is juist meer afstand. Dit patroon is het meest voorkomende én meest verstikkende. Lees meer over dit patroon in Je relatie verbeteren in tien stappen.

Conflictpatroon 3: “Verstijf en vlucht”

In dit patroon hebben beide partners zich teruggetrokken. Er is nauwelijks communicatie, maar de spanning is voelbaar. Iedereen doet alsof er niets aan de hand is, terwijl de pijn duidelijk aanwezig is. Het is een stil gevecht waarin niemand zich uitspreekt. Het is een gevaarlijk patroon, want het uiteenvallen van de relatie ligt op de loer.

Soms ontstaat dit patroon vanuit een uitgebluste protestpolka. Degene die steeds opnieuw contact heeft gezocht, denkt: ik weet het ook even niet meer. Laten we maar eens kijken wat er gebeurt als ik helemaal niks doe.

Conflictpatronenherkennen en doorbreken

Het herkennen van conflictpatronen is vaak de eerste stap naar verandering. Zolang partners vooral naar elkaar wijzen, blijft het patroon bestaan. Zodra duidelijk wordt welke dynamiek steeds terugkomt, kun je samen onderzoeken wat ieder nodig heeft en hoe het gesprek anders gevoerd kan worden.

Persoonlijkereflectie

Zelf herkende ik me in de “protestpolka”. Ik was in mijn vorige relatie degene die zich terugtrok uit angst voor negatieve reacties. Maar toen ik me hiervan bewust werd, besloot ik dat anders aan te pakken. Door in contact te blijven of het gesprek opnieuw aan te gaan, veranderde het patroon. Zoals men zegt: “Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg.” In mijn huidige relatie komt het patroon gelukkig zeer weinig meer voor, maar als het voorkomt, dan zit ik nu juist in de tegenovergestelde rol.

Conflictpatronen tijdens relatietherapie

Ook in relatietherapie duiken deze patronen geregeld op. Vaak is het benoemen ervan al een eerste stap naar verandering. Het gaat er dan niet om wie schuldig is, maar om het herkennen van het patroon waarin jullie beiden vastzitten. Dat besef geeft ruimte: iedereen kan besluiten om anders te reageren. En precies daarin schuilt de kracht om het patroon te doorbreken. De Imago dialoog is dan een mooie andere vorm van communicatie. Deze vorm passen we vaak toe tijdens de relatietherapie en is bovendien ook zelf thuis prima te gebruiken.

Veelgestelde vragenover conflictpatronen

Wat zijn conflictpatronen?

Conflictpatronen zijn terugkerende manieren waarop partners op elkaar reageren tijdens spanning of ruzie. Vaak ontstaat er een vaste cirkel van aanvallen, terugtrekken, zwijgen of verwijten.

Welke conflictpatronen komen vaak voor in relaties?

Drie veelvoorkomende conflictpatronen zijn “Zoek de boef”, “De protestpolka” en “Verstijf en vlucht”. Deze patronen worden ook wel duivelse dialogen genoemd.

Wat is de protestpolka?

De protestpolka is een conflictpatroon waarbij de ene partner contact zoekt, vaak op een kritische of aanvallende manier, terwijl de andere partner zich terugtrekt. Hierdoor ontstaat steeds meer afstand.

Kun je conflictpatronen doorbreken?

Ja. De eerste stap is herkennen welk patroon tussen jullie ontstaat. Daarna kun je bewust anders reageren, bijvoorbeeld door rustiger te communiceren, gevoelens uit te spreken en opnieuw verbinding te zoeken.

Helpt relatietherapie bij conflictpatronen?

Ja. In relatietherapie helpt het benoemen van conflictpatronen om minder naar schuld te kijken en meer naar de dynamiek tussen partners. Daardoor ontstaat ruimte om het patroon samen te veranderen.

Vier manierenom constructief met boosheid om te gaan

Geweldloze communicatie
Hoe om te gaan met boosheid?
“Geweldloze communicatie” van Marshall Rosenberg is een buitengewoon praktisch en toegankelijk boek. In dit artikel sta ik stil bij een veelvoorkomende emotie: boosheid. Zeker in situaties waarin relaties onder druk staan komt boosheid geregeld voor. Maar hoe ga je daar op een constructieve manier mee om?

In dit artikel lees je hoe Marshall Rosenberg naar boosheid kijkt en ontdek je vier manieren om met boosheid om te gaan. Daarnaast leer je waarom achter boosheid vaak een onvervulde behoefte schuilt en hoe meer zelfinzicht kan bijdragen aan betere communicatie en meer verbinding.

Toen ik dit boek ooit voor mijn verjaardag kreeg, lag het eerst lange tijd ongebruikt op mijn nachtkastje. Tot ik op een avond ruzie kreeg met mijn vrouw. Boos liep ik naar boven, pakte het boek en sloeg het open. Mijn oog viel direct op het hoofdstuk over boosheid. Volgens Rosenberg zijn er vier manieren waarop mensen meestal reageren als ze boos zijn:

Deze vier manieren om met boosheid om te gaan vormen de basis van geweldloze communicatie bij conflicten en relatieproblemen.

  1. We geven onszelf de schuld
  2. We geven de ander de schuld
  3. We onderzoeken onze eigen gevoelens en behoeften
  4. We proberen de gevoelens en behoeften van de ander te begrijpen

Achter elke emotieschuilt een behoefte

Die avond herkende ik mezelf direct in de tweede reactie: ik gaf de ander de schuld. Maar Rosenberg leert dat boosheid, net als elke andere emotie, een signaal is van een vervulde of onvervulde behoefte. De ander is dus nooit de oorzaak van je boosheid, maar slechts de aanleiding. Tijd om aan de slag te gaan met stap drie en vier.

Boosheidals ingang voor zelfonderzoek en verbinding

Op het moment dat je boos bent, is het niet makkelijk om jezelf deze vragen te stellen. Maar juist dán ligt de kracht van zelfonderzoek. Toen ik die avond verder las, realiseerde ik me dat ik had uitgekeken naar een fijne, gezellige avond. En die verwachting werd niet waargemaakt. Vervolgens probeerde ik me te verplaatsen in mijn vrouw. Wat zou haar behoefte zijn geweest? Tot mijn verbazing bleek die misschien wel exact hetzelfde: ook zij verlangde naar verbinding. Met dat inzicht liep ik naar beneden, boek nog in de hand, en besprak wat ik dacht en voelde. En ja, het klopte. We herkenden elkaars behoefte, waardoor de sfeer omsloeg en de avond alsnog fijn werd. Binnen een paar dagen had ik het hele boek uit.

Mijnpersoonlijke inzichten

Dit stukje uit het boek leerde me twee dingen:
  1. Als ik boos ben, probeer ik niet meteen vanuit die emotie te reageren. In plaats daarvan vraag ik mezelf: wat is mijn onderliggende behoefte? Als ik die kan benoemen, kan ik die behoefte delen in plaats van de boosheid te uiten.
  2. Als een ander boos is, probeer ik met empathie te luisteren. Niet naar de woorden op zich, maar naar wat eronder zit. Welke behoefte schuilt erachter? Door die te herkennen, kan ik op een andere, verbindende manier reageren.

Deze twee inzichten zijn niet altijd makkelijk toe te passen, maar wel enorm krachtig. Als Relatietherapeut en Mediator zie ik dagelijks hoe waardevol het is wanneer mensen in een conflictsituatie leren spreken en luisteren vanuit hun behoeftes. Dan ontstaat er ruimte voor echte communicatie én erkenning.

Wil je meer weten over de methode van Marshall Rosenberg? Lees dan ook onze uitgebreide blog over geweldloze communicatie en de vier stappen.

Veelgestelde vragenover boosheid en geweldloze communicatie

Hoe kun je op een goede manier met boosheid omgaan?

Volgens Marshall Rosenberg kun je boosheid gebruiken als ingang voor zelfonderzoek. Door stil te staan bij je gevoelens en behoeften ontstaat er ruimte voor meer begrip en verbinding.

Wat zit er achter boosheid?

Volgens geweldloze communicatie is boosheid vaak een signaal van een vervulde of onvervulde behoefte. De aanleiding ligt buiten jezelf, maar de onderliggende behoefte vraagt om aandacht.

Wat zijn de vier manieren om met boosheid om te gaan?

Mensen reageren vaak door zichzelf de schuld te geven, de ander de schuld te geven, hun eigen gevoelens en behoeften te onderzoeken of zich te verdiepen in de gevoelens en behoeften van de ander.

Waarom word ik boos?

Boosheid ontstaat vaak wanneer verwachtingen, verlangens of behoeften niet worden vervuld. Volgens Marshall Rosenberg is boosheid een signaal dat uitnodigt tot zelfonderzoek.

Kan geweldloze communicatie helpen bij relatieproblemen?

Ja. Geweldloze communicatie helpt om minder vanuit verwijten te reageren en meer aandacht te geven aan gevoelens, behoeften en wederzijds begrip.

Hoe werkt de ordening binnen een familiesysteem wanneer ouders uit elkaar gaan of een samengesteld gezin vormen? Binnen systemisch werk spelen drie systemische wetmatigheden een belangrijke rol: binding, ordening en balans. Deze principes helpen om de verschillende posities, relaties en patronen binnen een gezin inzichtelijk te maken.

In deze blog ontdek je hoe de systemische wetmatigheden volgens de benadering van Bert Hellinger doorwerken binnen samengestelde gezinnen. Je leest wat ordening in het familiesysteem betekent, hoe de balans tussen geven en nemen kan veranderen en welke dynamieken kunnen ontstaan bij een scheiding of nieuwe relatie.

Wil je eerst meer weten over de achtergrond van systemisch werk en familieopstellingen? Lees dan onze uitgebreide uitleg over de drie systemische wetmatigheden.

De driesystemische wetmatigheden

Systemische werking bij scheiding en samengestelde gezinnen
In deze blog verdiepen we ons in hoe systemische wetmatigheden doorwerken in een samengesteld gezin. We gebruiken hierbij opnieuw de inzichten van Bert Hellinger, grondlegger van familieopstellingen:

  1. Binding – de behoefte om ergens bij te horen
  2. Ordening – de natuurlijke volgorde en ieders plek daarin
  3. Balans – tussen geven en nemen

Wetmatighedenin het licht van samengestelde gezinnen

Bij een relatiebreuk of binnen samengestelde gezinnen komen verstoringen in deze drie systemische principes vaak duidelijk naar voren.

SystemischeWetmatigheid 1:  Binding

Binding – de behoefte om ergens bij te horen

Binding draait om het fundamentele verlangen om erbij te horen. Op collectief niveau houdt het ‘systeemgeweten’ de familie bij elkaar, zelfs als individuen worden buitengesloten.

De herenigingsfantasie

Kinderen fantaseren vaak lang na het uiteenvallen van het gezin over een hereniging tussen hun ouders. Nieuwe partners passen niet in dat plaatje en kunnen onbewust worden afgewezen.

Een ex buitensluiten

Wanneer één ouder de andere uitsluit, voelt een kind dat als het afwijzen van een deel van zichzelf. Kinderen zoeken dan naar herstel. Ook de nieuwe partner kan zich hierdoor onzeker voelen: “Wat als mijn partner straks zo over mij praat?”

Volgens Hellinger zijn kinderen het best af bij de ouder die respect toont voor de andere ouder.

Respect in nieuwe relaties

Een nieuwe partner komt pas in beeld dankzij de ruimte die de vorige partner liet. Ongeacht hoe die ruimte is ontstaan, dient dat erkend te worden. Het respecteren van eerdere relaties voorkomt verstoringen in het systeem.

Systemische wetmatigheid 2ordening in het familiesysteem

Ordening in het familiesysteem gaat binnen systemisch werk over de plek en positie die ieder gezinslid inneemt. Bij een samengesteld gezin kan deze ordening veranderen doordat ouders, kinderen en nieuwe partners verschillende onderlinge relaties hebben. Hierdoor kunnen vragen ontstaan over ieders rol, verantwoordelijkheid en plaats binnen het gezin.

Ordening verwijst naar de volgorde binnen het systeem. Persoonlijk leren we al vroeg de ongeschreven regels, collectief speelt hiërarchie een rol.

Van herkomst naar eigen familie

Normaal gaat de eigen, gestichte familie vóór de familie van herkomst. Wanneer een relatie eindigt, verandert dit vaak en vallen mensen terug op hun oorspronkelijke gezin, inclusief bijbehorende normen en waarden.

Samengestelde gezinnen en ordening

Ordening – welke plek neem jij in?

Binnen samengestelde gezinnen geldt een natuurlijke volgorde. In een gezin zonder gezamenlijk kind:

  1. Ouder
  2. Oudste kind
  3. Jongste kind
  4. Nieuwe partner

In een samengesteld gezin is er vaak verwarring over ieders plek in het geheel.

Bij een gezamenlijk kind ontstaat een andere ordening:

  1. Ouder die de externe veiligheid waarborgt
  2. Ouder die de interne veiligheid bewaakt
  3. Gezamenlijk kind
  4. Oudste kind uit eerdere relatie
  5. Jongste kind uit eerdere relatie

Samengesteld gezin: insiders en outsiders

Een samengesteld gezin is écht anders dan een kerngezin. Ook al wensen we vaak dat het gewoon hetzelfde is. Dat is het niet: een samengesteld gezin is van nature veel complexer.  Er is namelijk sprake van verschillende posities van ‘insiders’ en ‘outsiders’. Laat me een relatief eenvoudig voorbeeld geven van Stephan en Emma, die elkaar een paar jaar geleden hebben ontmoet.

Een voorbeeld: Stephan en Emma

Stephan heeft al een zoon, genaamd Bas, uit een eerdere relatie en die is inmiddels 10 jaar oud. Bas is om de week bij Stephan en Emma thuis. Als Stephan en Bas samen gaan voetballen, zijn zij de insiders met een bloedband en voelt Emma zich soms het derde wiel aan de wagen. Emma is dan de outsider. Omgekeerd komt er ’s avonds wel eens een oppas voor Bas en gaan Stephan en Emma naar een feestje bij vrienden. In dat geval zijn Stephan en Emma de insiders met een gezamenlijke liefdesrelatie. Bas maakt hier geen onderdeel van uit en is hier dus de outsider. Alleen Stephan is in beide relaties de insider en deze positie maakt soms dat hij het gevoel heeft er tussenin te zitten en het zowel Emma als Bas naar de zin te willen maken.

Speciale relatieweekenden voor samengestelde gezinnen

Wil je meer weten over hoe samengestelde gezinnen werken? Welke bijzondere dynamieken hier spelen? Wat ieders plek en rol is en wat the do’s en dont’s zijn? Met enige regelmaat organiseren we speciale relatieweekenden voor stellen met een samengesteld gezin. Wil je weten wanneer het volgende weekend is? Klik dan hier voor het eerstvolgende relatieweekend voor stellen met een samengesteld gezin.

Investeer in jullie relatie
Ga samen naar een relatieweekend

Wat levert het relatieweekend jullie op?

Systemische wetmatigheid 3balans tussen geven en nemen

Systemische wetmatigheid - Balans
Balans – tussen geven en nemen

Balans binnen systemisch werk draait om de verhouding tussen geven en nemen. Binnen samengestelde gezinnen kan deze balans onder druk komen te staan wanneer gezinsleden verschillende verwachtingen of verantwoordelijkheden ervaren. Het herkennen van deze dynamiek helpt om beter inzicht te krijgen in de onderlinge verhoudingen.

Balans gaat over de uitwisseling van geven en ontvangen, zowel persoonlijk als binnen het gehele familiesysteem. Onverwerkt leed herhaalt zich in volgende generaties.

Impact op balans bij relatiebreuk

Als een ouder het verlies van de partnerrelatie niet kan verwerken, neemt een kind onbewust die last op zich. Daarmee wordt ook de ordening verstoord: het kind gaat ‘zorgen’ voor de ouder en verliest zijn eigen plek.

Systemischedynamieken doorbreken

Een samengesteld gezin kan leiden tot verstoringen in binding, ordening of balans. Een familieopstelling maakt deze zichtbaar en kan helpen bij herstel. Het Instituut voor Systemisch Werk is hierin een waardevolle bron.

Voorbeelden van veelvoorkomende dynamieken

  • Een zwaar lot of schuld van een ander op je nemen
  • Je plek niet kunnen innemen binnen het gezin
  • Je identificeren met een buitengesloten familielid
  • Je familie willen verlaten door schaamte of schuldgevoel
  • Onbewust je ouderlijke rol overnemen als kind
  • Het gevoel dat je niet beter mag hebben dan iemand anders in je familie

Veelgestelde vragenover systemisch werk in samengestelde gezinnen

Wat betekent ordening in een familiesysteem?

Ordening in een familiesysteem verwijst binnen systemisch werk naar de plek en positie van ieder gezinslid. Volgens de benadering van Bert Hellinger kunnen onduidelijkheden over rollen en verantwoordelijkheden spanning veroorzaken. Dit speelt bijvoorbeeld wanneer een nieuwe partner onderdeel wordt van een samengesteld gezin.

Hoe werkt ordening binnen een samengesteld gezin?

Bij een samengesteld gezin hebben biologische ouders, kinderen en nieuwe partners verschillende onderlinge relaties. Binnen systemisch werk wordt onderzocht welke plek ieder gezinslid inneemt en hoe deze verhoudingen de gezinsdynamiek beïnvloeden. Daarbij spelen erkenning en respect voor bestaande relaties een belangrijke rol.

Wat betekent balans binnen systemisch werk?

Balans is een van de drie systemische wetmatigheden en gaat over de verhouding tussen geven en nemen. Binnen een samengesteld gezin kunnen verschillen in verwachtingen, betrokkenheid en verantwoordelijkheden deze balans beïnvloeden. Systemisch werk helpt om deze patronen inzichtelijk te maken.

Na feestdagen en vakanties zien we vaak een toename in relatiestress en scheidingen. Dit zijn immers momenten waarop je veel samen bent, en als het al niet lekker loopt, kunnen juist die periodes stressvol zijn. Daarom delen we hier een top 10 met waardevolle tips voor ouders die het soms moeilijk hebben met elkaar.

Waarkomen deze tips vandaan?

Deze lijst is gebaseerd op:

  • De meest terugkerende adviezen uit online top-10 lijstjes
  • Mijn ervaring als mediator en relatietherapeut
  • Persoonlijke inzichten uit mijn eigen leven

Tien tipsvoor ouders

De tips zijn gerangschikt op basis van hoe vaak ze in andere bronnen voorkomen: hoe hoger op de lijst, hoe vaker genoemd.

1. Spreek positief over de ander

Door positief te blijven over je partner, geef je je kinderen impliciet toestemming om van jullie beiden te houden. Ze dragen immers eigenschappen van jullie allebei. Deze houding helpt ook in het contact met familie en gezamenlijke vrienden, en houdt de relaties daar gezond.

Top-10 Tips bij een breuk via Mediation | Soest, Nieuwegein en Utrecht
Top-10 Tips voor ouders (tijdens de feestdagen)

2. Communiceer direct met elkaar

Bespaar anderen de last van jullie communicatie. Voorkom dat boodschappen via derden – of nog erger: via de kinderen – worden overgebracht. Alleen door rechtstreeks contact kun je verantwoordelijkheid nemen en echt bijdragen aan een oplossing.

3. Zorg goed voor jezelf

Hoe cliché het ook klinkt: dit is essentieel. Neem tijd om op te laden. Lees, wandel, eet gezond, sport of doe aan ontspanning zoals yoga. Juist in stressvolle tijden is zelfzorg geen luxe, maar noodzaak.

4. Laat je kind kind zijn

Wanneer een ouder het zwaar heeft, neemt een kind al snel de rol van trooster of helper op zich. Dit lijkt liefdevol, maar kan schadelijk zijn. Geef je kind de ruimte om onbezorgd op te groeien. Dit geldt ook voor jongvolwassen kinderen: ook zij hebben behoefte aan stabiele ouders die hun steun zijn – niet andersom.

5. Maak samen keuzes als ouders

Voorkom dat je kind moet kiezen als jullie het met elkaar oneens zijn. Een ontspannen sfeer wanneer jullie samen zijn, helpt je kind zich vrij tussen jullie te bewegen.

6. Ruzie? Niet waar de kinderen bij zijn

geweldloze communicatie
Klik op de foto voor meer info over ‘Geweldloze communicatie’

Ook geen verhitte telefoongesprekken waar kinderen bij zitten. Zij voelen zich vaak verantwoordelijk voor de onenigheid en kampen later met schuldgevoelens.

7. Wees eerlijk naar jezelf

Schuif niet alle schuld op de ander. Een relatie is bij uitstek ook een kans voor persoonlijke groei. Vraag je niet alleen af wat er misging, maar ook wat je daarvan kunt leren. Laat vrienden je niet alleen bevestigen, maar daag jezelf uit om eerlijk te reflecteren.

8. Respecteer het tempo van de ander

Soms is één van jullie sneller qua communicatie of op het vlak van keuzes maken. De ander loopt hier dan als het ware achteraan. Accepteer dat ieder zijn eigen tempo heeft. De snellere kan een beetje gas terug nemen en de langzamere kan de voet van het rempedaal halen. Zo blijf je met elkaar in verbinding.

9. Blijf contact zoeken

Het is verleidelijk om je terug te trekken, zeker als je je afgewezen voelt. Maar juist nu is het belangrijk om verbonden te blijven met de ander. Ga uit je comfortzone en begin het gesprek of maak op je eigen manier contact. Maar ook met anderen. Ga naar die verjaardag, praat, lach, deel. Dat helpt je verder.

10. Verdiep je in elkaars perspectief

Spreek je verlangens uit in plaats van verwijten. Probeer te begrijpen hoe de ander het ervaart. Stel je voor dat een buitenstaander – een “vlieg op de muur” – meekijkt. Wat zou die zien? Wat kun jij doen om de dynamiek te verbeteren?

Systemisch werken familieopstellingen

Systemische wetten vormen de basis van het systemisch werk en familieopstellingen. Deze drie systemische wetmatigheden – binding, ordening en balans – beschrijven hoe mensen zich binnen een familiesysteem tot elkaar verhouden. Wanneer één van deze wetten wordt verstoord, kunnen terugkerende patronen en problemen ontstaan. In dit artikel lees je wat systemische wetten zijn, hoe ze werken en welke invloed ze kunnen hebben op relaties en families.

Bert Hellinger:grondlegger van het systemisch werken

Achtergrond - Systemische Wetmatigheden

In dit eerste artikel duiken we dieper in de achtergrond van systemisch werk. De Duitse therapeut Bert Hellinger wordt gezien als grondlegger van deze benadering. Hij bracht belangrijke inzichten in hoe familiesystemen functioneren. Hieronder een overzicht van de drie wetmatigheden die binnen elk familiesysteem een rol spelen:
  1. Binding – de diepe behoefte om erbij te horen
  2. Ordening – de natuurlijke hiërarchie en plek binnen het systeem
  3. Balans – het evenwicht tussen geven en nemen

Toelichtingop de drie systemische wetmatigheden

Hellinger onderscheidt meerdere lagen waarop deze wetmatigheden doorwerken: het persoonlijke niveau, het collectieve niveau en het niveau van de ziel. In dit artikel gaan we in op de eerste twee lagen.

Ad 1.Binding

Persoonlijke laag

Binding – de behoefte om ergens bij te horen
Binding gaat over onze existentiële behoefte om ergens bij te horen. Voor kinderen is deze behoefte letterlijk van levensbelang. De angst om uitgesloten te worden kan dan ook intens zijn. We zijn van nature uitgerust met een innerlijk kompas dat feilloos aanvoelt of we nog ‘in’ het systeem zijn. Als we gedrag vertonen dat tegen de ongeschreven regels van onze familie indruist, voelen we ons automatisch schuldig. Dit schuldgevoel zegt niets over universeel goed of fout, maar laat zien dat ons gedrag buiten de normen en waarden van het familiesysteem valt. Meer hierover lees je bij normen en waarden binnen relaties.

Collectieve laag

Het collectieve geweten is erop gericht om de eenheid binnen het systeem te bewaren. Zelfs wanneer een familielid als ‘verkeerd’ wordt bestempeld en buitengesloten, blijft het collectieve geweten dit lid proberen terug te brengen. Verstoringen zoals een buitengesloten grootouder kunnen generaties later nog effect hebben, doordat een nakomeling onbewust diens last op zich neemt.

Ad 2.Ordening

Persoonlijke laag

Ordening – wat is jouw plek in het systeem?
Ordening gaat over de ongeschreven regels in familiesystemen, vaak onbewust meegegeven van generatie op generatie. We leren van jongs af aan wat wel en niet hoort, en deze regels zijn diepgeworteld in onze culturele, religieuze en regionale achtergrond. Pas als we worden blootgesteld aan een andere cultuur, worden we ons bewust van de specifieke dynamieken in onze eigen familie van herkomst.

Collectieve laag

Op dit niveau gaat het om hiërarchie. Wie er eerder was, heeft meer ‘recht’ op zijn plek in het systeem. Een nieuw gevormd gezin komt bijvoorbeeld vóór het gezin van herkomst. Ook binnen het ouderlijk gezag bestaat een natuurlijke volgorde. Kinderen volgen en passen zich aan, terwijl ouders zich meer kunnen permitteren. Kinderen zullen zich eerder opofferen als ze merken dat een ouder ondersteuning nodig heeft.

Ad 3.Balans

Persoonlijke laag

Systemische wetmatigheid - Balans
Balans – het evenwicht tussen geven en nemen
Geven en nemen zijn fundamenteel in relaties. Als iemand iets ontvangt, voelt diegene vaak de drang om iets terug te geven. Dat kan op verschillende manieren—een dienst, zorg, geld of simpelweg waardering. Wanneer dit in balans is, voelt een relatie gezond aan. Zie ook balans in geven en nemen. Ouder-kindrelaties vormen hierop een uitzondering. Kinderen ontvangen onvoorwaardelijk van hun ouders en hoeven niets terug te geven. Wel kunnen zij het later doorgeven aan hun eigen kinderen of anderen.

Collectieve laag

Hier draait het om balans in het hele systeem. Onverwerkte ervaringen of verantwoordelijkheden kunnen onbewust worden overgenomen door een ander familielid in een volgende generatie.

Welke gevolgen hebbenverstoorde systemische wetten?

Wanneer een systeem niet in lijn is met binding, ordening of balans, ontstaan verstoringen. Enkele voorbeelden van veelvoorkomende systemische dynamieken:
  • Het volgen van een familielid in diens moeilijke lot (bijv. ziekte of mislukking)
  • Het dragen van schuld of last van iemand anders
  • De wens om het familiesysteem te verlaten uit schaamte of schuld
  • Niet je eigen plek kunnen innemen (bijvoorbeeld de rol van ouder op je nemen als kind)
  • Je ouders niet volledig kunnen aannemen (jezelf groter voelen)
  • Verstrikt zijn met iemand die buitengesloten is geweest
Familieopstellingen helpen om dit soort dynamieken zichtbaar te maken en op te lossen. Het Instituut voor Systemisch Werk is een goede plek om hiermee kennis te maken.

Veelgestelde vragenover systemische wetten

Wat zijn systemische wetten?

Systemische wetten zijn basisprincipes binnen het systemisch werk die beschrijven hoe mensen zich binnen een familiesysteem tot elkaar verhouden. De drie belangrijkste systemische wetten zijn binding, ordening en balans. Wanneer één van deze principes langdurig wordt verstoord, kunnen terugkerende patronen, spanningen of problemen ontstaan.

Wat zijn de drie systemische wetten?

De drie systemische wetten zijn binding, ordening en balans. Binding gaat over het recht om bij het familiesysteem te horen. Ordening gaat over ieders plek en positie binnen het systeem. Balans heeft betrekking op het evenwicht tussen geven en nemen binnen relaties.

Wat is het verschil tussen systemische wetten en systemische wetmatigheden?

Er is doorgaans geen inhoudelijk verschil tussen systemische wetten en systemische wetmatigheden. Beide termen verwijzen naar de principes binding, ordening en balans binnen het systemisch werk. De benamingen worden daarom vaak door elkaar gebruikt.

Wie heeft de systemische wetten ontwikkeld?

De systemische wetten zijn vooral bekend geworden door het werk van de Duitse therapeut Bert Hellinger. Hij ontwikkelde familieopstellingen als methode om onbewuste patronen, verstrikkingen en verstoringen binnen familiesystemen zichtbaar te maken.

Wat betekent binding binnen systemisch werk?

Binding betekent dat ieder lid van een familiesysteem recht heeft op een plek en erbij hoort. Wanneer iemand wordt buitengesloten, verzwegen of vergeten, kan dit volgens het systemisch werk invloed hebben op andere familieleden en zelfs op volgende generaties.

Wat betekent ordening binnen een familiesysteem?

Ordening gaat over de natuurlijke plek van ieder familielid binnen het systeem. Ouders staan bijvoorbeeld in een andere positie dan hun kinderen en eerdere familieleden hebben een andere plek dan latere familieleden. Problemen kunnen ontstaan wanneer iemand een rol of verantwoordelijkheid overneemt die niet bij diens positie hoort.

Wat betekent balans tussen geven en nemen?

Balans gaat over het evenwicht tussen wat mensen binnen een relatie geven en ontvangen. Wanneer één persoon langdurig veel meer geeft of neemt, kan spanning ontstaan. In ouder-kindrelaties werkt dit anders: kinderen ontvangen van hun ouders en kunnen dit later doorgeven aan anderen of aan hun eigen kinderen.

Wanneer zijn systemische wetten verstoord?

Systemische wetten kunnen verstoord raken wanneer iemand wordt buitengesloten, niet de eigen plek inneemt, verantwoordelijkheden van een ander overneemt of wanneer geven en nemen langdurig uit balans zijn. Dit kan zich uiten in terugkerende conflicten, schuldgevoel, loyaliteitsproblemen of moeite met relaties.

Wat kan een familieopstelling zichtbaar maken?

Een familieopstelling kan onbewuste familiepatronen, loyaliteiten, verstrikkingen en verstoringen in binding, ordening of balans zichtbaar maken. Het doel is niet om een absolute waarheid vast te stellen, maar om nieuwe inzichten te krijgen in terugkerende gevoelens, gedrag en relationele patronen.

Je kunt ons vinden in omgeving van Amsterdam en UtrechtHeb je vragen of wil je kennismaken dat kan

Omgeving Amsterdam

Omgeving Alkmaar

Scroll naar boven