Hoe werkt de ordening binnen een familiesysteem wanneer ouders uit elkaar gaan of een samengesteld gezin vormen? Binnen systemisch werk spelen drie systemische wetmatigheden een belangrijke rol: binding, ordening en balans. Deze principes helpen om de verschillende posities, relaties en patronen binnen een gezin inzichtelijk te maken.
Inhoudsopgave
ToggleIn deze blog ontdek je hoe de systemische wetmatigheden volgens de benadering van Bert Hellinger doorwerken binnen samengestelde gezinnen. Je leest wat ordening in het familiesysteem betekent, hoe de balans tussen geven en nemen kan veranderen en welke dynamieken kunnen ontstaan bij een scheiding of nieuwe relatie.
Wil je eerst meer weten over de achtergrond van systemisch werk en familieopstellingen? Lees dan onze uitgebreide uitleg over de drie systemische wetmatigheden.
De driesystemische wetmatigheden
In deze blog verdiepen we ons in hoe systemische wetmatigheden doorwerken in een samengesteld gezin. We gebruiken hierbij opnieuw de inzichten van Bert Hellinger, grondlegger van familieopstellingen:
- Binding – de behoefte om ergens bij te horen
- Ordening – de natuurlijke volgorde en ieders plek daarin
- Balans – tussen geven en nemen
Wetmatighedenin het licht van samengestelde gezinnen
Bij een relatiebreuk of binnen samengestelde gezinnen komen verstoringen in deze drie systemische principes vaak duidelijk naar voren.
SystemischeWetmatigheid 1: Binding
Binding draait om het fundamentele verlangen om erbij te horen. Op collectief niveau houdt het ‘systeemgeweten’ de familie bij elkaar, zelfs als individuen worden buitengesloten.
De herenigingsfantasie
Kinderen fantaseren vaak lang na het uiteenvallen van het gezin over een hereniging tussen hun ouders. Nieuwe partners passen niet in dat plaatje en kunnen onbewust worden afgewezen.
Een ex buitensluiten
Wanneer één ouder de andere uitsluit, voelt een kind dat als het afwijzen van een deel van zichzelf. Kinderen zoeken dan naar herstel. Ook de nieuwe partner kan zich hierdoor onzeker voelen: “Wat als mijn partner straks zo over mij praat?”
Volgens Hellinger zijn kinderen het best af bij de ouder die respect toont voor de andere ouder.
Respect in nieuwe relaties
Een nieuwe partner komt pas in beeld dankzij de ruimte die de vorige partner liet. Ongeacht hoe die ruimte is ontstaan, dient dat erkend te worden. Het respecteren van eerdere relaties voorkomt verstoringen in het systeem.
Systemische wetmatigheid 2ordening in het familiesysteem
Ordening in het familiesysteem gaat binnen systemisch werk over de plek en positie die ieder gezinslid inneemt. Bij een samengesteld gezin kan deze ordening veranderen doordat ouders, kinderen en nieuwe partners verschillende onderlinge relaties hebben. Hierdoor kunnen vragen ontstaan over ieders rol, verantwoordelijkheid en plaats binnen het gezin.
Ordening verwijst naar de volgorde binnen het systeem. Persoonlijk leren we al vroeg de ongeschreven regels, collectief speelt hiërarchie een rol.
Van herkomst naar eigen familie
Normaal gaat de eigen, gestichte familie vóór de familie van herkomst. Wanneer een relatie eindigt, verandert dit vaak en vallen mensen terug op hun oorspronkelijke gezin, inclusief bijbehorende normen en waarden.
Samengestelde gezinnen en ordening
Binnen samengestelde gezinnen geldt een natuurlijke volgorde. In een gezin zonder gezamenlijk kind:
- Ouder
- Oudste kind
- Jongste kind
- Nieuwe partner
In een samengesteld gezin is er vaak verwarring over ieders plek in het geheel.
Bij een gezamenlijk kind ontstaat een andere ordening:
- Ouder die de externe veiligheid waarborgt
- Ouder die de interne veiligheid bewaakt
- Gezamenlijk kind
- Oudste kind uit eerdere relatie
- Jongste kind uit eerdere relatie
Samengesteld gezin: insiders en outsiders
Een samengesteld gezin is écht anders dan een kerngezin. Ook al wensen we vaak dat het gewoon hetzelfde is. Dat is het niet: een samengesteld gezin is van nature veel complexer. Er is namelijk sprake van verschillende posities van ‘insiders’ en ‘outsiders’. Laat me een relatief eenvoudig voorbeeld geven van Stephan en Emma, die elkaar een paar jaar geleden hebben ontmoet.
Een voorbeeld: Stephan en Emma
Speciale relatieweekenden voor samengestelde gezinnen
Wil je meer weten over hoe samengestelde gezinnen werken? Welke bijzondere dynamieken hier spelen? Wat ieders plek en rol is en wat the do’s en dont’s zijn? Met enige regelmaat organiseren we speciale relatieweekenden voor stellen met een samengesteld gezin. Wil je weten wanneer het volgende weekend is? Klik dan hier voor het eerstvolgende relatieweekend voor stellen met een samengesteld gezin.
Investeer in jullie relatie
Ga samen naar een relatieweekend
Wat levert het relatieweekend jullie op?
- Diepe verbinding in korte tijd (gelijk aan maanden therapie).
- Het begrijpen en doorbreken van vaste patronen.
- Sterkere communicatie die je thuis blijft gebruiken.
- Inspiratie, vertrouwen en richting voor de toekomst samen.
Systemische wetmatigheid 3balans tussen geven en nemen
Balans binnen systemisch werk draait om de verhouding tussen geven en nemen. Binnen samengestelde gezinnen kan deze balans onder druk komen te staan wanneer gezinsleden verschillende verwachtingen of verantwoordelijkheden ervaren. Het herkennen van deze dynamiek helpt om beter inzicht te krijgen in de onderlinge verhoudingen.
Balans gaat over de uitwisseling van geven en ontvangen, zowel persoonlijk als binnen het gehele familiesysteem. Onverwerkt leed herhaalt zich in volgende generaties.Impact op balans bij relatiebreuk
Als een ouder het verlies van de partnerrelatie niet kan verwerken, neemt een kind onbewust die last op zich. Daarmee wordt ook de ordening verstoord: het kind gaat ‘zorgen’ voor de ouder en verliest zijn eigen plek.Systemischedynamieken doorbreken
Een samengesteld gezin kan leiden tot verstoringen in binding, ordening of balans. Een familieopstelling maakt deze zichtbaar en kan helpen bij herstel. Het Instituut voor Systemisch Werk is hierin een waardevolle bron.Voorbeelden van veelvoorkomende dynamieken
- Een zwaar lot of schuld van een ander op je nemen
- Je plek niet kunnen innemen binnen het gezin
- Je identificeren met een buitengesloten familielid
- Je familie willen verlaten door schaamte of schuldgevoel
- Onbewust je ouderlijke rol overnemen als kind
- Het gevoel dat je niet beter mag hebben dan iemand anders in je familie
Veelgestelde vragenover systemisch werk in samengestelde gezinnen
Wat betekent ordening in een familiesysteem?
Ordening in een familiesysteem verwijst binnen systemisch werk naar de plek en positie van ieder gezinslid. Volgens de benadering van Bert Hellinger kunnen onduidelijkheden over rollen en verantwoordelijkheden spanning veroorzaken. Dit speelt bijvoorbeeld wanneer een nieuwe partner onderdeel wordt van een samengesteld gezin.
Hoe werkt ordening binnen een samengesteld gezin?
Bij een samengesteld gezin hebben biologische ouders, kinderen en nieuwe partners verschillende onderlinge relaties. Binnen systemisch werk wordt onderzocht welke plek ieder gezinslid inneemt en hoe deze verhoudingen de gezinsdynamiek beïnvloeden. Daarbij spelen erkenning en respect voor bestaande relaties een belangrijke rol.
Wat betekent balans binnen systemisch werk?
Balans is een van de drie systemische wetmatigheden en gaat over de verhouding tussen geven en nemen. Binnen een samengesteld gezin kunnen verschillen in verwachtingen, betrokkenheid en verantwoordelijkheden deze balans beïnvloeden. Systemisch werk helpt om deze patronen inzichtelijk te maken.
