Een samengesteld gezin kan veel liefde, nieuwe kansen en mooie verbindingen brengen. Tegelijkertijd is het vaak ingewikkelder dan stellen vooraf verwachten. Jullie bouwen niet alleen aan een nieuwe liefdesrelatie, maar voegen ook verschillende levens, kinderen, gewoonten, gevoeligheden en familiegeschiedenissen samen.
Een samengesteld gezin vraagt meer dan liefde en goede bedoelingen. Het vraagt ook begrip voor elkaars verschillende positie, heldere afspraken en het vermogen om samen moeilijke momenten te herstellen.
Misschien botsen je partner en je kind regelmatig. Misschien voel je je als stiefouder buitengesloten of niet serieus genomen. Of je hebt als ouder het gevoel dat je voortdurend moet kiezen tussen je partner en je kind.
Discussies over opvoeding, huisregels, kinderen of een ex-partner kunnen hierdoor steeds verder oplopen. Terwijl jullie eigenlijk vooral verlangen naar rust, begrip en het gevoel dat jullie weer samen aan dezelfde kant staan.
Vanuit professionele én persoonlijke ervaring
We begeleiden regelmatig stellen die vastlopen in de complexiteit van een samengesteld gezin. Daarnaast kennen Ingrid en ik deze dynamiek ook van binnenuit. We hebben allebei kinderen uit een eerdere relatie. Daardoor weten we niet alleen uit de theorie en ons werk met stellen hoe ingewikkeld loyaliteit, opvoeding, huisregels en de positie van de biologische ouder en stiefouder kunnen zijn. We hebben deze zoektocht ook zelf doorgemaakt.
In deze blog combineren we onze professionele kennis daarom met wat we in de praktijk en in ons eigen gezin hebben geleerd.
Stiefouder, bonusouder of plusouder
In onze blog gebruiken we meestal het woord stiefouder. Sommige mensen spreken liever over plusouder of bonusouder. In voorbeelden die we geven vanuit onze eigen ervaring of onze eigen praktijk, gebruiken we daarom soms een andere term.
Waarom iseen samengesteld gezin zo ingewikkeld?
Problemen in een samengesteld gezin betekenen niet automatisch dat jullie relatie niet goed is of dat jullie iets verkeerd doen. Een samengesteld gezin kent van nature meer relaties, loyaliteiten en belangen dan een gezin waarin beide partners samen de biologische ouders van alle kinderen zijn.
Verschillende achtergronden onder één dak
Iedereen komt bovendien met een eigen geschiedenis binnen. Daardoor kan dezelfde situatie voor ieder gezinslid iets heel anders betekenen.
Jullie beginnen niet met een lege bladzijde
Wanneer twee mensen verliefd worden, ontstaat er iets nieuws. Maar in een samengesteld gezin begint niet iedereen opnieuw. Beide partners en kinderen nemen hun eigen ervaringen mee.
De nieuwe relatie begint met liefde. Het samengestelde gezin maakt daarnaast ook verlies zichtbaar.
Dit neem je allemaal mee in het samengestelde gezin:
- een eerdere relatie of scheiding inclusief het verlies en de teleurstelling;
- bestaande afspraken met de andere biologische ouder;
- een sterke band met je eigen kind(eren) plus jullie gewoonten en opvoedideeën;
- verschillende verwachtingen over het nieuwe gezin;
- ervaringen uit het gezin waarin jij vroeger als kind zelf bent opgegroeid.
Voor jullie voelt de relatie als een nieuwe start. Een keuze gebaseerd op de verliefdheid of liefde voor elkaar. Voor jullie kinderen kan dezelfde verandering ook betekenen dat het oorspronkelijke gezin definitief niet meer terugkomt. Zij hebben niet zelf gekozen voor de scheiding van hun biologische ouders en ook niet voor jouw besluit om met een nieuwe partner te gaan samenwonen.
De ouder en stiefouder hebben een andere positie
Als biologische ouder en als stiefouder zullen jullie dezelfde situatie vaak heel verschillend beleven. Dat verschil is logisch, maar wordt gemakkelijk een bron van spanning wanneer jullie elkaars positie niet goed begrijpen.
De biologische ouder is van binnenuit verbonden (Insider)
Als ouder heb je een bloedband. Je begrijpt bepaald gedrag vanuit de voorgeschiedenis en voelt een onvoorwaardelijke liefde en loyaliteit.
Klem tussen je partner en je kind
Een kritische opmerking over je kind kan al snel extra hard binnenkomen. Het kan voelen alsof niet alleen het gedrag van je kind, maar ook jouw ouderschap wordt afgekeurd. Daardoor voel je je al snel klem zitten tussen je partner en je kind(eren). Je wilt het hen immers beide graag naar hun zin maken.
Grenzen stellen is soms lastig
Daarnaast kunnen schuldgevoelens na een scheiding meespelen. Sommige ouders vinden het daardoor moeilijker om grenzen te stellen of hun kind teleur te stellen. Ook kun je het idee hebben, dat ze het bij de andere biologische ouder leuker hebben, als jij teveel grenzen stelt.
Een persoonlijk voorbeeld
Zelf had ik mijn twee puberende zoons 12 uit 14 dagen thuis. Als ze dan een weekend bij hun moeder waren, mocht daar veel en was het vooral leuk. Heel begrijpelijk natuurlijk dat er in zo’n weekend wordt ‘uitgepakt’. De opvoedende, begrenzende en begeleidende taken lagen daardoor meer bij mij en dat voelde soms best lastig.
De stiefouder komt in een bestaand systeem (Outsider)
Als stiefouder stap je binnen in een relatie die al veel langer bestaat. Je partner en diens kinderen delen herinneringen, gewoonten en een vanzelfsprekende verbondenheid, waar jij aanvankelijk buiten staat. Dit principe van Insiders en Outsiders wordt uitgebreid beschreven door onze Belgische collega Cindy Schepers.
Wat is mijn rol als stiefouder?
Je kunt wel verantwoordelijkheid voelen of krijgen, maar nog weinig invloed ervaren. Ook kan van je worden verwacht dat je de kinderen accepteert en ondersteunt, terwijl een warme band niet automatisch ontstaat.
Veel inspanning en soms weinig beloning
In het begin zet je je beste beentje voor om een leuke band op te bouwen met je ‘bonuskinderen’. Spelletjes spelen, interesse tonen of buiten een potje voetballen. Maar ook voor ze koken, de was doen en hun rommel opruimen. Al jouw inspanningen kunnen leiden tot een pijnlijk gevoel: “Ik doe zo mijn best voor dit gezin, maar op de momenten dat het moeilijk wordt, lijk ik er toch niet echt bij te horen.”
Niet alle relaties ontwikkelen zich even snel
Een samengesteld gezin bestaat uit heel veel verschillende relaties. De belangrijkste daarvan is de liefdesrelatie tussen jullie als partners. Deze relatie houdt alles bij elkaar.
Naast jullie liefdesrelatie zijn er ook nog de:
- biologische ouder-kind relatie;
- relatie tussen stiefouder en stiefkind;
- relatie tussen de kinderen onderling (broer en zus, maar ook met je stiefbroer of zus);
- samenwerking met de andere biologische ouder;
- relatie met grootouders en andere familieleden.
Deze relaties zijn niet gelijk en hoeven ook niet allemaal even snel of even hecht te worden. Een ouder-kindband is meestal vanzelfsprekender dan de band tussen een stiefouder en stiefkind. Die laatste relatie moet vaak langzaam worden opgebouwd en heeft ook veel natuurlijke hobbels.
Een persoonlijke anekdote
Toen ik de moeder van mijn kinderen in Duitsland ontmoette had zij al een dochtertje van negen. Vrij snel trokken ze bij mij in Nederland in. Op een zaterdag gingen we met een schoolvriendinnetje en haar vader naar de klimhal. Toen die vader tegen mijn stiefdochter zei: “geef dat touw maar aan je vader”, riep ze meteen geërgerd door de hal: “dat is mijn vader niet”. Inmiddels is ze zelf volwassen, getrouwd en heeft ze drie kinderen. Als er tegenwoordig iets is, dan belt ze me altijd voor advies en hebben we een hele betekenisvolle band met elkaar.
Een samengesteld gezin is van nature anders dan een kerngezin
Een goed samengesteld gezin is daarom niet per definitie een gezin waarin iedereen evenveel van elkaar houdt. Belangrijker is dat verschillen mogen bestaan en dat iedereen zich voldoende veilig, welkom en gerespecteerd voelt. De band die er daardoor kan ontstaan, heeft tijd nodig en groeit doorgaans langzaam.
Meer weten?
Wil je meer weten over de complexiteit van een samengesteld gezin? Lees dan het boek: “RELATIESTRESS in je samengestelde gezin” van Cindy Schepers. Zij beschrijft in haar boek, naast het principe van Insiders en Outsiders, nog veel meer inzichten en oplossingen.
Het geheim van geluk in de liefde
Direct toepasbaar
Dit e-Book biedt je:
- Het geheim achter elke liefdesrelatie.
- Dé negen pijlers van een bewuste relatie.
- Zeven praktische tips voor thuis.
- Een instructie van de Imago dialoog.
Waardoor ontstaanrelatieproblemen in een samengesteld gezin?
De zichtbare ruzie gaat vaak over een kind, een huisregel of de planning met een ex-partner. Onder die discussie spelen meestal ook andere gevoelens mee, zoals buitensluiting, machteloosheid, schuld, jaloezie of de angst om niet belangrijk te zijn.
Je voelt je gedwongen te kiezen tussen je partner en je kind
Veel biologische ouders voelen zich klem zitten tussen hun partner en hun kind. De partner wil steun en erkenning. Het kind vraagt aandacht, bescherming of begrip.
Wie staat er op welke plek?
Voor de stiefouder kan het voelen alsof de biologische ouder altijd voor het kind kiest. Voor de ouder kan het juist voelen alsof de partner vraagt om het eigen kind af te wijzen. Wil je meer weten over ieders plek in het gezin? Lees dan deze blog over systemische wetmatigheden in een samengesteld gezin.
Hierdoor komen partners gemakkelijk tegenover elkaar te staan.
De vraag is niet wie er op de eerste plaats hoort te staan. De vraag is wat er in het moment nodig is.
Jullie kijken verschillend naar het gedrag van de kinderen
Een biologische ouder ziet het gedrag van een kind vanuit een lange voorgeschiedenis. Een stiefouder kijkt er vaak met meer afstand naar en merkt soms scherper wat het gedrag met de sfeer in huis doet.
Een praktijkvoorbeeld:
Ondanks duidelijke afspraken ruimt je stiefdochter haar ontbijtspullen niet op. Jullie komen beneden en zien de ‘rotzooi’ op het aanrecht liggen. Waar jij je ergert en haar wilt roepen om alles te gaan opruimen, begint je partner het zelf al te doen. Als je hier iets van wilt zeggen of je frustratie laat blijken, dan roept dit bij je partner meteen ook frustratie op. Herkenbaar?
Hoe vaker dit soort patronen zich herhalen, hoe moeilijker het wordt om nog open naar elkaar te luisteren.
Opvoeding, huisregels en persoonlijke grenzen lopen door elkaar
In samengestelde gezinnen ontstaat veel onduidelijkheid over wie wat mag bepalen. Het helpt om onderscheid te maken tussen opvoeding, huisregels, persoonlijke grenzen en direct begrenzen.
De biologische ouder blijft primair verantwoordelijk voor de opvoeding. De volwassenen die samen het huishouden dragen, bepalen de huisregels.
Opvoeding
Opvoeding gaat over de ontwikkeling en begeleiding van een kind. Denk aan:
- school en huiswerk;
- gezondheid en medische beslissingen;
- normen en waarden;
- bedtijden en mediagebruik;
- en belangrijke keuzes in het leven van het kind.
Wie bepaalt de opvoeding?
De biologische of juridische ouders dragen hiervoor primair de verantwoordelijkheid. Een stiefouder kan meedenken en indirect invloed krijgen, maar neemt niet automatisch dezelfde positie in als de ouder.
En wie spreekt kinderen hierop aan?
Als de biologische ouders duidelijke afspraken hebben, dan kun je als partner wel degelijk je stiefkind attenderen op de afgesproken bedtijd.
Huisregels
Huisregels gaan over hoe iedereen zich in het gezamenlijke huis gedraagt. Bijvoorbeeld:
- hoe jullie met elkaar omgaan (samen eten, geen hoody’s aan tafel, mobieltjes weg, wel/ geen schoenen aan in huis);
- opruimen en meehelpen (tafel dekken, vaatwasser inruimen, de eigen kamer stofzuigen);
- geluid en rust in huis (oortjes in in de woonkamer, muziekvolume op de slaapkamer, online gamen in de late avond);
- gebruik van de gezamenlijke voorraad (zelf snoep, koekjes, chips of frisdrank pakken, gebruik van de ‘reservefiets’);
- privacy in de slaap- en badkamer (deuren wel of niet op slot, kloppen voor binnenkomst).
Als stiefouder heb je wel degelijk wat te zeggen over de huisregels
Over deze regels hebben beide volwassen partners iets te zeggen. Een stiefouder hoeft geen biologische ouder te zijn om mee te mogen bepalen hoe mensen in het gezamenlijke huis met elkaar omgaan.
Een praktijkvoorbeeld van verschillende gewoontes in ons nieuwe huishouden
Zeker als de kinderen al wat ouder zijn, dan zijn ze vanuit de ‘oude’ thuissituatie van alles gewend.
Een klein voorbeeld van Ingrid en mij. Ik had doorgaans geen chips in de kast, maar als ik ze kocht, dan pakte mijn oudste zoon die. Mijn jongste zoon en ik waren meer zoetekauw, dus de chips waren ook altijd voor hem bestemd.
Ingrid had wel vaker chips op voorraad en bij haar thuis moesten de kinderen eerst toestemming vragen. Je raadt al wat er in ons nieuwe huis gebeurde: mijn zoon pakte steeds de chips en de rest viste achter het net.
Uiteindelijk hebben we dit opgelost door elk kind wekelijks iets lekkers te laten uitkiezen, helemaal voor zichzelf, en de rest van het lekkers was pas beschikbaar na toestemming.
Gaandeweg samen het wiel opnieuw uitvinden
Dit soort kleine verschillen kwamen de eerste maanden voortdurend aan het oppervlak. Met zijn allen ga je dan op zoek naar een nieuwe gezamenlijke lijn. Dit betekent voor de kinderen, op tientallen vlakken, steeds weer een verandering. Een verandering die niet altijd positief uitvalt: “Waarom moet ik nu ineens vragen?” of “Dat komt zeker doordat … dat wil!”. Daarnaast zijn de kinderen ook nog eens de helft van de tijd bij de andere ouder en daar gaat alles weer anders. Al met al een verwarrende zoektocht naar het nieuwe normaal.
Persoonlijke grenzen
Iedereen heeft het recht om persoonlijke grenzen aan te geven. Daarvoor is geen ouderrol nodig.
Je mag bijvoorbeeld prima zeggen:
- “Ik wil niet dat je me ‘bro’ noemt, ik ben je ‘bro’ niet.”
- “Ik wil dat je even vraagt, voordat je mijn oplader gebruikt.”
- “Ik heb nu geen puf, maar straks wil ik best even met je voetballen.”
Direct begrenzen versus structurele afspraken
Iedere aanwezige volwassene mag ingrijpen bij onveilig, ongewenst of respectloos gedrag. Je hoeft niet af te wachten wanneer een kind iemand pijn doet, onvoorzichtig met spullen omgaat of duidelijk over iemands grens gaat.
Structurele correctie, straffen of het verbinden van consequenties aan gedrag liggen meestal meer bij de biologische ouder. Zeker wanneer de band tussen stiefouder en kind nog kwetsbaar is.
Een tabel als overzicht en samenvatting:
| Onderwerp | Wie is primair aan zet? | Voorbeeld |
| Opvoeding | De biologische of juridische ouders | School, gezondheid, bedtijd |
| Huisregels | De volwassenen van het huishouden samen | Opruimen, telefoons, samen eten |
| Persoonlijke grenzen | Ieder gezinslid voor zichzelf | Mijn spullen, mijn kamer, omgangsvorm |
| Direct ingrijpen | Iedere aanwezige volwassene | Pijn doen, vernielen, grensoverschrijding |
De ex-partner heeft invloed op jullie relatie
Door de kinderen blijft de andere biologische ouder onderdeel van het bredere familiesysteem. Ook wanneer jullie contact het liefst tot een minimum beperken.
De andere biologische ouder (ex-partner) is een belangrijk onderdeel van het systeem. Erkenning van beide biologische ouders dient het samengestelde gezin.
Spanning kan ontstaan wanneer:
- afspraken steeds worden gewijzigd;
- de andere biologische ouder veel invloed heeft op jullie planning;
- je partner volgens jou hierin onvoldoende grenzen stelt;
- er conflict is over opvoeding, geld of vakanties;
- kinderen boodschappen tussen de ouders overbrengen.
De andere biologische ouder hoort erbij
Het is belangrijk om de andere biologische ouder, als ouder van het kind, te erkennen. Is die erkenning voor jou als stiefouder lastig? Dan komt dit vroeg of laat terug in de relatie met zowel je stiefkinderen als je nieuwe partner.
En er zijn ook grenzen
Tegelijkertijd mag die erkenning niet betekenen dat een ex-partner de regie krijgt over jullie relatie of huishouden.
Kinderen kunnen gevangen raken in loyaliteit
Kinderen kunnen het gevoel krijgen dat ze moeten kiezen. Bijvoorbeeld tussen hun vader en moeder, tussen een ouder en stiefouder of tussen het oude en het nieuwe gezin.
Voorbeelden van loyaliteit
Een kind kan denken dat een fijne band met de nieuwe partner van vader of moeder, verraad is aan de andere ouder. Ook kan een kind zich verantwoordelijk voelen voor het verdriet of de eenzaamheid van een ouder.
Hoe dit zichtbaar wordt
Een loyaliteitsconflict wordt niet altijd uitgesproken. Het kan zichtbaar worden als:
- boos of afwijzend gedrag in huis;
- afstand houden van de stiefouder;
- steeds opzichtig partij kiezen;
- moeite met wisselmomenten;
- niet lijken te kunnen genieten van een leuk uitje (bij het andere gezin).
Jullie verliezen elkaar als geliefden
Een samengesteld gezin vraagt veel overleg en organisatie. Voor je het weet gaan jullie gesprekken vooral over kinderen, roosters, huishouden, de ex-partner en alles wat niet goed gaat.
Investeren in de liefdesrelatie is extra belangrijk
Daarmee kunnen plezier, intimiteit en tijd voor elkaar langzaam verdwijnen. Jullie functioneren nog wel als organisatoren van het gezin, maar voelen je steeds minder geliefden. In een samengesteld gezin is het daarom super belangrijk om steeds weer tijd en energie te steken in jullie liefdesrelatie. Doorgaans zijn er ook momenten zonder kinderen. Dit zijn typische oplaadgelegenheden voor jullie ‘relatiebatterij’.
Hoe is jouw relatie?
Doe de online relatietest
Wat maakt een relatie sterk en blijvend?
Uit relatieonderzoek, therapeutische modellen en onze praktijkervaring volgen negen pijlers die belangrijk zijn voor een duurzame liefdesrelatie. Benieuwd hoe jullie relatie ervoor staat?
Het terugkerendepatroon tussen ouder en stiefouder
Bij veel stellen ontstaat een terugkerend patroon waarin beide partners zich steeds minder gezien en gesteund voelen. De één gaat harder protesteren. De ander gaat zich verdedigen of trekt zich terug.
De kritische stiefouder en de verdedigende ouder
Een veelvoorkomend patroon verloopt ongeveer als volgt:
- De stiefouder voelt zich niet gezien, gesteund of serieus genomen. En laat steeds nadrukkelijker ergernis blijken over wat er misgaat.
- De biologische ouder hoort vooral kritiek op het kind of het eigen ouderschap en gaat het kind verdedigen, uitleg geven of de situatie relativeren.
- De stiefouder voelt zich daardoor nog minder gehoord en verliest daarmee ook steeds meer de ‘controle’ over wat er in huis gebeurt.
- De kritiek wordt scherper en de verdediging ook, waardoor het patroon verhardt en de liefdesrelatie steeds verder onder druk komt te staan.
Weer even een voorbeeld uit onze relatietherapie praktijk
De stiefmoeder probeert achteraf duidelijk te maken: “als je dochter met zo’n chagrijnig gezicht aan tafel zit en niets zegt, dan voel ik die sfeer en krijg geen hap door mijn keel”. De biologische vader zit in een dilemma. Zijn partner en zijn dochter voelen zich beiden niet prettig. Natuurlijk wil hij het hen beiden naar de zin maken en heeft hij ook voor beiden begrip. Hij voelt zich klem zitten en weet niet wat te doen of te zeggen. Alles lijkt verkeert te vallen.
Wat er onderwater speelt en hoe het zicht hierop tot beweging kan leiden
In onze praktijk gaat dit stel samen in dialoog. Hierin wordt duidelijk wat er op een diepere laag speelt. De vrouw heeft behoefte aan haar eigen veilige thuishaven: een plek waar ze tot rust kan komen en zich kan opladen na een drukke werkdag. Daarnaast ervaart ze het chagrijnige gedrag ook als persoonlijke afwijzing. Dat terwijl ze zoveel zorgtaken op haar neemt en dit blijkbaar niet wordt gezien. De vader maakt zich eigenlijk zorgen om zijn dochter en is zelfs bang om het contact met haar te verliezen, want bij moeder thuis is alles veel fijner. Althans dat denkt hij, maar dat heeft hij nog met niemand durven delen.
Na de dialoog gaat vader met zijn dochter in gesprek en deelt daarbij openhartig zijn angst en ook zijn verlangen naar meer verbinding. Ineens blijkt dat zijn dochter hem ook mist en steeds vaker het gevoel heeft er niet bij te horen. Ze besluiten wekelijks wat leuks te gaan doen één-op-één. De sfeer aan tafel is sindsdien een stuk lichter.
Najagen en terugtrekken
Een ander patroon ontstaat wanneer de ene partner een probleem direct wil uitpraten en de andere partner vooral rust wil bewaren.
De chimpansee en de schildpad
De ene partner blijft vragen, aandringen of voorbeelden noemen. De andere partner verdedigt zich, wordt stil of trekt zich terug. Hoe meer de één aandringt, hoe meer de ander afstand neemt. En hoe meer de ander afstand neemt, hoe harder de eerste probeert door te dringen. Dit patroon kom ik in mijn praktijk het meest tegen en staat bovendien centraal bij EFT en Imago-relatietherapie. Lees hier meer over het patroon van de chimpansee en de schildpad.
De ruzie gaat over de kinderen, maar de pijn gaat over jullie
Een samengesteld gezin is van nature veel complexer en vraagt daarom nog meer van jullie relatie- en communicatievaardigheden.
Een kind, huisregel of conflict met een ex-partner kan de aanleiding zijn. Maar de pijn gaat vaak over de partnerrelatie. De stiefouder kan zich alleen, machteloos of onbelangrijk voelen. De biologische ouder kan zich bekritiseerd, verscheurd of tekortschietend voelen.
Een samengesteld gezin vraagt meer
Zolang alleen over het zichtbare probleem wordt gesproken, blijven partners dezelfde discussie voeren. Wanneer jullie begrijpen wat er onder de ruzie gebeurt, kan er ruimte ontstaan voor erkenning en herstel. Bij een samengesteld gezin is het daarom van belang dat er veel kennis en begrip is over typische samengestelde gezinsdynamiek en ieders rol daarin. En … op basis daarvan een ‘erkenning’ dat dit van nature veel complexer is dan een kerngezin. Dit vraagt van jullie bovengemiddelde relatie- en communicatievaardigheid.
Wat helptbij problemen in een samengesteld gezin?
Er bestaat geen standaardoplossing die voor ieder samengesteld gezin werkt. Wel zijn er een aantal uitgangspunten, die helpen om opnieuw samen te werken.
Begrijp eerst elkaars positie
Probeer niet direct vast te stellen wie gelijk heeft. Onderzoek eerst hoe de situatie voor de ander voelt.
Vragen die kunnen helpen zijn:
- Wat maakt deze situatie voor jou zo gevoelig?
- Wanneer voel jij je buitengesloten, niet gesteund of juist bekritiseerd?
- Waar ben je bang voor wanneer we hierover praten?
- Wat heb je op zo’n moment van mij nodig?
Begrip en erkenning is geen instemming
Begrip betekent niet dat je overal mee instemt. Het betekent dat je werkelijk probeert te begrijpen, waarom iets voor de ander belangrijk of pijnlijk is.
Bepaal bij welke relatie het probleem hoort
In een samengesteld gezin zijn veel verschillende relaties. Daarom is het belangrijk om bij een probleem eerst te bepalen waar het thuishoort.
Vraag jezelf af:
- Is dit een probleem tussen ons als partners?
- Gaat dit over de biologische ouders, dus de relatie met een ex-partner?
- Is dit iets tussen (stief)ouder en (stief)kind?
- Gaat het om een afspraak voor het hele huishouden?
Niet ieder probleem hoeft met het hele gezin te worden besproken. Soms moeten partners eerst samen afstemmen. Soms is het aan de biologische ouder om met het kind in gesprek te gaan. En soms is juist rechtstreeks herstel nodig tussen stiefouder en stiefkind.
Maak onderscheid tussen gevoel en afspraak
Stellen proberen vaak direct een praktische oplossing te vinden. Maar als één van beiden zich nog niet begrepen voelt, wordt die oplossing meestal niet gedragen.
Een gesprek kan bijvoorbeeld deze volgorde krijgen:
- Wat gebeurt er? “Als jouw zoon mij negeert en jij niets zegt…”
- Wat voel ik? “…voel ik mij alleen en niet serieus genomen.”
- Waar verlang ik naar? “Ik wil merken dat jij en ik dit huis samen dragen.”
- Welke afspraak helpt? “Als hij niet reageert, spreek jij hem daar rustig op aan.”
Eerst verbinding, daarna de oplossing.
Maak samen afspraken over rollen en verantwoordelijkheden
Bespreek zo concreet mogelijk:
- Welke huisregels gelden er en wie spreekt welk kind aan?
- Wie neemt belangrijke opvoedbeslissingen en waarover denkt de stiefouder mee?
- Welke persoonlijke grenzen zijn belangrijk en waar laten jullie het soms bewust even lopen?
- Hoe en met wie bespreken jullie zorgen over een kind?
- Wanneer betrek je de andere biologische ouder en hoe bewaak je de transparantie hierin naar elkaar en de kinderen?
Leg niet alles vooraf tot in detail vast. Maak een paar heldere basisafspraken en bespreek regelmatig wat wel en niet werkt.
Investeer bewust in de verschillende relaties
Een samengesteld gezin heeft verschillende vormen van tijd en aandacht nodig:
- tijd voor jullie als partners, doorgaans zonder kinderen, als die even bij hun andere ouder zijn;
- één-op-één tijd van de ouder met het eigen kind;
- wellicht ook tijd waarin stiefouder en stiefkind elkaar rustig leren kennen en langzaam een betekenisvolle band kunnen opbouwen;
- tijd met het hele gezin, zodat er langzamerhand een gezamenlijke cultuur ontstaat met nieuwe gewoontes en gezinsrituelen;
- ‘me-time’ voor iedereen, omdat een samengesteld gezin doorgaans onrustiger, complexer en drukker is.
Keuzes leiden soms even tot een positie van ‘outsider’
Tijd met het eigen kind hoeft geen afwijzing van de partner te zijn. Tijd voor de partnerrelatie betekent ook niet dat de kinderen minder belangrijk zijn. Het hoort bij een samengesteld gezin dat soms de partner en soms het kind, zich even de ‘outsider’ voelt. Een kind kun je dit nog niet uitleggen, maar als partner is dit begrip en het uithouden van dit ‘outsider’ gevoel wel van belang.
Bouw aan een thuis in plaats van aan een ideaal gezin
Het beeld van één groot, warm en harmonieus gezin kan veel druk veroorzaken. Niet iedereen hoeft dezelfde band met elkaar te hebben. Ook hoeft niet alles in korte tijd vanzelfsprekend te voelen. Sterker nog, doorgaans voelt een samengesteld gezin nooit hetzelfde als een kerngezin, dus streef dat ook niet na.
Een samengesteld gezin is ’topsport’: leg daarom de lat niet te hoog.
Een realistischer doel is:
- voldoende veiligheid en respect;
- ruimte voor verschillen;
- duidelijke en werkbare afspraken;
- erkenning van bestaande ouder-kindbanden;
- een eigen plek voor de stiefouder;
- een partnerrelatie die stevig genoeg is om spanning te dragen;
- en verbondenheid die in de loop van de tijd mag groeien.
Investeer in jullie relatie
Start relatietherapie via een Assessment
Wat levert relatietherapie jullie op?
- Meer verbinding en rust – ontmoet elkaar écht en doorbreek patronen.
- Betere communicatie met bewezen methodes uit EFT en Imago.
- Helder inzicht en richting door een gestructureerd persoonlijk traject.
- Praktische tools voor thuis zodat jullie het zelf kunnen inzetten.
Wanneer kanrelatietherapie of een relatieweekend helpen?
Relatietherapie of een relatieweekend kan helpen wanneer jullie merken dat goede gesprekken en praktische afspraken niet voldoende zijn om het terugkerende patroon te doorbreken.
Signalen dat jullie samen vastlopen
Professionele begeleiding kan zinvol zijn wanneer:
- bijna iedere discussie uiteindelijk over de kinderen gaat;
- een van jullie zich structureel buitengesloten voelt;
- de biologische ouder zich voortdurend tussen partner en kind geplaatst voelt;
- je partner en je kind elkaar nauwelijks verdragen;
- er steeds ruzie ontstaat over huisregels of opvoeding;
- de ex-partner voortdurend spanning tussen jullie veroorzaakt;
- jullie niet meer veilig over elkaars kinderen kunnen praten;
- de intimiteit en verbondenheid steeds verder verdwijnen;
- een van jullie twijfelt over samenwonen of over de relatie;
- of de kinderen betrokken raken bij jullie partnerconflict.
Hoe wij werken met samengestelde gezinnen
Bij Samen Inzicht onderzoeken we niet alleen waarover jullie ruzie maken. We kijken vooral naar wat er tussen jullie gebeurt wanneer het spannend wordt. Ook ontrafelen we samen de complexiteit van jullie samengestelde gezin. Ordening, begrip en erkenning, zorgen ook voor meer rust.
We helpen jullie om:
- het terugkerende patroon tussen jullie te herkennen;
- de positie van de ouder en stiefouder beter te begrijpen;
- zicht te krijgen op onderliggende emoties en behoeften;
- over elkaars kinderen te praten zonder elkaar te beschadigen;
- onderscheid te maken tussen opvoeding, huisregels en persoonlijke grenzen;
- de invloed van ex-partners op jullie relatie te begrenzen;
- een veilige en verbindende dialoog te voeren;
- begrip te vertalen naar concrete en haalbare afspraken;
- de partnerrelatie opnieuw een stevige plek te geven.
We maken hierbij onder andere gebruik van EFT en Imago Relatietherapie. Daarbij gaat het niet om het aanwijzen van een schuldige, maar om het begrijpen en doorbreken van het patroon waarin jullie samen zijn vastgelopen.
Welke vorm van begeleiding past bij jullie?
-
Relatie Assessment
Met het Relatie Assessment brengen jullie eerst in kaart waar jullie relatie sterk is en waar de belangrijkste spanning zit. Jullie krijgen meer inzicht in de terugkerende patronen en bespreken welke vervolgstap het beste bij jullie past. Lees meer over het Relatie Assessment. -
Relatietherapie
In relatietherapie werken we stap voor stap aan meer veiligheid, begrip en samenwerking. Daarbij is ruimte voor de partnerrelatie én voor de specifieke dynamiek van het samengestelde gezin. Lees meer over relatietherapie voor stellen met een samengesteld gezin. -
Relatieweekend voor samengestelde gezinnen
Tijdens een ‘Relatieweekend Samengesteld Gezin’ werken jullie intensief aan de relatie, onderlinge communicatie, rollen, huisregels en terugkerende spanningen. Jullie werken als stel en hoeven persoonlijke problemen niet in een groep te bespreken. Lees meer over het Relatieweekend Samengesteld Gezin.
Veelgestelde vragenover samengestelde gezinnen
Wie staat op één: je partner of je kind?
Je partner en je kind hoeven niet om dezelfde plek te strijden. Een kind heeft zorg, veiligheid en een blijvende ouder-kindband nodig. De partnerrelatie heeft aandacht, steun en gezamenlijke verantwoordelijkheid nodig. Wie op een bepaald moment voorrang krijgt, hangt af van wat er speelt. De belangrijkste vraag is niet wie altijd op één staat, maar hoe je beide relaties serieus neemt.
Mag een stiefouder een kind corrigeren?
Een stiefouder mag ingrijpen bij onveilig of respectloos gedrag en mag persoonlijke grenzen aangeven. Structurele opvoeding en het geven van consequenties liggen meestal vooral bij de biologische ouder. Naarmate de band en het vertrouwen tussen stiefouder en kind groeien, kan de rol van de stiefouder zich verder ontwikkelen.
Wie bepaalt de huisregels in een samengesteld gezin?
De volwassenen die samen het huishouden dragen, bepalen samen de huisregels. Deze regels gaan over de manier waarop iedereen in het huis met elkaar en met gezamenlijke ruimtes omgaat. Het is belangrijk dat de biologische ouder de gemaakte afspraken richting het eigen kind ondersteunt.
Is het normaal dat je niet van je stiefkind houdt?
Ja. Liefde voor een stiefkind ontstaat niet automatisch doordat je van de ouder houdt. Een goede relatie kan ook beginnen met betrouwbaarheid, interesse en respect. Een warme band mag langzaam groeien en hoeft niet hetzelfde te voelen als de band tussen een biologische ouder en kind.
Wat doe je als je partner jouw kind niet accepteert?
Onderzoek eerst wat met “niet accepteren” wordt bedoeld. Heeft je partner moeite met het kind zelf, met bepaald gedrag, met de invloed op het huishouden of met het gevoel geen plek te hebben? Probeer kritiek op gedrag en afwijzing van het kind van elkaar te onderscheiden. Wanneer gesprekken hierover steeds escaleren, kan begeleiding helpen.
Moeten alle kinderen dezelfde regels krijgen?
De belangrijkste huisregels kunnen voor iedereen gelden. Toch is gelijk behandelen niet altijd hetzelfde als eerlijk behandelen. Leeftijd, ontwikkeling, verblijfsduur en persoonlijke behoeften kunnen om verschillende afspraken vragen. Bespreek vooral waarom een verschil nodig is, zodat het niet voelt als willekeur of voortrekken.
Hoeveel invloed mag een ex-partner hebben?
Een ex-partner blijft als ouder betrokken bij beslissingen over het eigen kind. Dat betekent niet dat de ex-partner bepaalt hoe jullie huishouden of partnerrelatie wordt ingericht. Heldere grenzen en een werkbare communicatie tussen de ouders zijn belangrijk om de nieuwe relatie te beschermen. Een goede relatie met de ex-partner maakt doorgaans een samengesteld gezin sterker.
Moeten de kinderen mee naar relatietherapie?
Nee, doorgaans niet. Wanneer de belangrijkste spanning tussen de partners zit, beginnen we meestal met de volwassenen. Soms kan het later helpend zijn om een kind of het hele gezin bij een deel van de begeleiding te betrekken. Dit hangt af van de leeftijd van de kinderen en van de aard van de problemen.
Kan een samengesteld gezin slagen als niet iedereen elkaar aardig vindt?
Ja. Een samengesteld gezin hoeft niet te bestaan uit mensen die allemaal een hechte of liefdevolle band hebben. Respect, veiligheid, betrouwbaarheid en ruimte voor verschillen zijn belangrijker. Verbondenheid kan groeien, maar kan niet worden afgedwongen en is dus ook geen strikte voorwaarde voor een geslaagd samengesteld gezin.
De reis van de relatiecyclus begint al voor onze geboorte. In de baarmoeder zijn we negen maanden lang continu verbonden met onze moeder via de navelstreng. Al onze behoeftes worden vanzelf vervuld. Dit vormt een staat van volledige verbondenheid.
De gevoelsmatige reis die we nu starten, wordt binnen Imago ook wel de ‘psychologische reis’ genoemd. Dit is een universeel pad dat we allemaal afleggen. Het kenmerkt zich door ervaringen waarin we niet in onze belangrijkste behoeftes worden voorzien. Hieronder bespreek ik vier belangrijke fases van deze reis (zie ook het figuur). Bij elke fase staat een specifieke behoefte centraal. Hoe was dat voor jou: werd die behoefte (volledig) vervuld?
Denk eens terug aan je kindertijd. Was jij de grappenmaker, rebel of perfectionist? Zelf was ik het beste jongetje van de klas. Mijn ouders moesten op hun 14de gaan werken en konden niet studeren, al wilden ze dat graag. Dus wat kon ik doen om geliefd te zijn? Goede cijfers halen, sporten, presteren. En dat werkte: ik werd geprezen. Geen verrassing dat zowel ik als mijn broer universitair zijn afgestudeerd.
Kernkwadranten helpen je begrijpen hoe kwaliteiten, valkuilen en leerdoelen met elkaar samenhangen:
Tijdens momenten van stress val je automatisch terug in je valkuil. En hoewel die normaal gesproken in elkaars allergie zouden liggen, negeer je dit in de verliefdheidsfase nog – door de roze bril en gelukshormonen.
De machtsstrijd verloopt meestal in de volgende vijf stappen:
De cruciale vraag in de afweging “scheiden of blijven?” is: “Waar wringt het nou echt?”
